ГАЛУАНТЫ Людмилæ: «Чиныг рауад æргом, курдиатджын æмæ уарзтæй хайджын» (Газета”ПО” № 51 от 25.12.18)

Ирон литературæйы æмæ аивады дзаджджын æмæ бæркадджын къæбицмæ йæ зынгæ æмæ æвидигæ хуынтæ цæстуарзонæй чи фæхаста æмæ абон дæр чи хæссы, уыдоны фыццæгты рæгъы лæууы дыууæ Ирыстоны адæмон артисткæ, поэт, Иры «хъарæггæнæг» ус, йæ хуыздæр чызджытæй иу – ГАЛУАНТЫ Графы чызг Людмилæ.

Литературæ æмæ аивад чи зоны, чи уарзы, уыдон тынг хорз зонынц, Галуанон нæ Ирæн цы стыр хæрзты бацыд, уый. Фæлæ ацы хуыцауысконд сылгоймаджы цæмæй Ирыстонæй дарддæр иннæтæ дæр базоной, уый тыххæй та æнæмæнг хъуыди йæ цард æмæ йе сфæлдыстады тыххæй чиныг ныффыссын. Ахæм стыр куыст бакæнын та æнцон никуы уыд. Уæлдайдæр та ма, кæуыл фыссай, уымæн йæ архив хæсты цæхæры сырхпиллон арты куы басудза, уæд.

Фæлæ иннæмæй та Галуаноны хуызæн адæймагæн балæггад кæнын Хуыцауæн балæггад кæнынæй уæлдай нæу, æмæ уыцы хæс йæхимæ райста Цæгат Ирыстон-Аланийы адæмон газет «Рæстдзинад»-ы хистæр уацхæссæг, УФ-йы Журналистты цæдисы уæнг Хетæгкаты-Уаниты Оксанæ. Оксанæ йæ дыстæ басчъил кодта æмæ йе ‘ккой цы уаргъ сæвæрдта, уый кæрæй-кæронмæ фæхаста. Уыцы уаргъ куы æристæуыд, уæд дзы райгуырди чиныг «Мæ адæм, уæ разы лæууын æз ныфсджынæй...»

Чиныджы рацыд стыр æхсызгондзинад æрхаста Ирыстоны интеллигенцийæн. Чидæриддæр ын йæ кой фехъуыста, уыдоны-иу уыцы уысм бафæндыд, цæмæй чиныг тагъддæр бафта сæ къухы. Уыимæ чиныг рухс куы федта, уæд йæ автор Хетæгкаты Оксанæйæн хæрз чысыл рæстæджы фæстæ лæвæрд æрцыди Республикæ Хуссар Ирыстоны Джусойты Нафийы номыл паддзахадон преми. Уый та ууыл дзурæг у, æмæ чиныг кæй у биноныг æмæ арфхъуыдыджын. Зæгъæн ис, æмæ ацы чиныг у, 2018 азы дыууæ Ирыстоны дæр рухс цы чингуытæ федтой, уыдонæн сæ тæккæ ирддæртæй иу.

Ивгъуыд къуырийы кæрон, майрæмбоны, РЦИ-Аланийы Национ наукон библиотекæйы чиныгæн арæзт æрцыди презентацион изæр. Архайдтой дзы: УФ-йы адæмон æмæ РЦИ-Аланийы адæмон артист, Людмилæйы хуыздæр хæлæрттæй иу – Гæздæнты Булат, РЦИ-Аланийы аивæдты сгуыхт архайæг, режиссер Бекъойты Розæ, Ирыстоны зындгонд поэттæ Кокайты Тотрадз, Касаты Батрадз, Хъамбердиаты Мысосты номыл паддзахадон литературон премийы лауреат, æрыгон поэт Баситы Зæлинæ, «Иры Стыр Ныхас»-ы координацион советы сæрдар Кучиты Руслан æмæ йæ хæдивæг Еналдыты Хъазыбег, РЦИ-Аланийы мыхуыры фæрæзты комитеты сæрдары хæдивæг Гæбæлаты Мæдинæ, газет «Рæстдзинад»-ы сæйраг редактор Битарты Маринæ, йæ хæдивæг, чиныджы редактор Колыты Иринæ, æхсæнадон змæлд «Иудзинад»-ы уæнгтæ Мæрзойты Тамерлан æмæ Токты Валодя, Дзæуджыхъæуы 13-æм скъолайы директор Сæлбиты Иринæ, Уæрæсейы чемпион боксæй Айларты Зауыр, Оксанæйы райгуырæн хъæу Ставд-Дурты минæвæрттæ, чиныгкæсджытæ æмæ скъоладзаутæ.

Мадзал амыдта РЦИ-Аланийы культурæйы сгуыхт кусæг Налдыхъуаты Зæлинæ. Раздæр уал иууылдæр бакастысты Галуанты Людмилæйыл ист чысыл кинонывмæ. Уым

Галуанон Хуссар Ирыстоны фæсхæст уынгтыл цæугæйæ кæсы йæхи фыст зæрдæмæхъаргæ æмдзæвгæ.

Уый фæстæ ныхасы бар лæвæрд æрцыд газет «Рæстдзинад»-ы сæйраг редактор, Джусойты Нафийы номыл литературон премийы къамисы уæнг Битарты Маринæйæн. Уый загъта: «Æвæццæгæн æмæ цыфæнды чиныг дæр рухс куы фены, уæд уый ахсджиаг хъуыддаг вæййы. Фæлæ абон цы чиныгыл дзурдзыстæм, уымæн та йæ фæзынд уыди бæрæгбоны хуызæн».

Æмæ уыдон рæсугъд ныхæстæ не сты. Галуанты Людмилæйы тыххæй ныхас куы уа, уæд уый хуымæтæджы ныхас нæ уыдзæн, фæлæ арф æнкъарæнтыл амад. Кæддæр афтæ загътой, зæгъгæ, адæймаг курдиатджын куы уа, уæд уыцы курдиат вæййы алывæрсыг. Æмæ ацы ныхæстæ комкоммæ хауынц нæ абоны хъайтар Галуанты Людмилæмæ. Уымæн сценæйыл уæвгæйæ, сценæйыл сурæттæ æвдисгæйæ, йæ алы ныхас, йæ алы фезмæлд дæр буары куыд хизы, афтæ йе ‘мдзæвгæты алы рæнхъ дæр зæрдæйы тæгтæ агайы. Галуанты Людмилæйы адæм фыццаджыдæр базыдтой артистæй. Йæ алы сурæтæй дæр адæмы зæрдæтæ чи æнкъуысын кодта, сценæмæ йæ алы рахызтæй дæр адæмты зæрдæтæ циндзинадæй чи дзаг кодта, йæ ныхасы уæз кæмæн уыд, йæ дзырды – кад, ахæм артистæй.

– Стыр бузныг мæ зæгъын фæнды, ацы чиныгыл æнæзивæгæй, зæрдæрайгæйæ цы сылгоймæгтæ бакуыстой, уыдонæн. Фæлæ уæлдай бузныг зæгъын æмæ мæ сæрæй ныллæг кувын чиныджы автор Хетæгкаты Оксанæйæн. Ахæм куыст бакæнын æнцон нæу. Людмилæ Ирон театры сценæйыл цы фæд ныууагъта, уый бирæтæн не ‘нтысы. У диссаджы, цавæрдæр æрвон, зæгъæн дæр кæмæн нæй, ахæм курдиаты хицау. Æрмæст «Ныййарæджы кадæджы» мады сурæт куыд равдыста, уый йæхæдæг дæр дзурæг у Галуаноны курдиатыл, – загъта Бекъойты Розæ.

Чиныджы тыххæй йæ хъуыдытæ загъта Баситы Зæлинæ:

– Хетæгкаты Оксанæйы чиныг у, абон аргъ зын скæнæн кæмæн у, ахæм лæвар дыууæ Ирыстоны интеллигенцийæн. Адæймаджы бæлвырд, биноныг нæ зонгæйæ, цæуыл банцой кæнай, ахæм æрмæг дæм нæ уæвгæйæ, чиныг бацæттæ кæнын зын у. Фæлæ Оксанæйæн бантыст. Нæ бацауæрста йæ тыхтыл, йæ размæ сæвæрдта нысан æмæ йæм уæззау, уæндон къахдзæфтæй бахæццæ. Йæ фыдæбонæй та райгуырди чиныг. Æмæ абон Галуанты Людмилæйы лæгæй-лæгмæ чи нæ зоны, уыдонæн дæр ацы чиныджы фæрцы ис фадат йемæ базонгæ уæвынæн. Æмæ кæд чиныг æгомыг у, дзурын нæ зоны, уæддæр æй чи бакæса, уый йæ банкъардзæн зæрдæйæ! Оксанæйæн та ацы чиныг йæ фидæны иннæ чингуыты цауддæр фод!

Фыдæлтæ афтæ дзырдтой, æрдзы фæзындтыты ныхмæ никæй æмæ ницæй бон у, зæгъгæ. Æмæ куыд раст уыдысты! Уый та уымæн зæгъын, æмæ ацы изæрмæ хъуамæ Хуссар Ирыстонæй æрцыдаиккой бирæ уазджытæ, сæ сæргъы паддзахады Президент Бибылты Анатоли, афтæмæй. Фæлæ æфцæгыл мит кæй ныууарыд æмæ фæндæгтæ æхгæд кæй æрцыдысты, уыцы аххосæгты тыххæй се ‘ппæтæн уый нæ бантыст. Уый хыгъд сын уыди фадат сæ арфæйы æмæ бузныджы ныхас зæгъын бастдзинады фæрцы. Уыдонæй æппæты зæрдæмæхъаргæдæр уыдис, Галуанты Людмилæ Оксанæмæ аудиофыстæй цы арфæйы ныхас рарвыста, уый:

«Оксанæ, мæ зынаргъ, æз стыр цымыдисæй бакастæн дæ чиныг. Ахæм æнкъарæн мæм сæвзæрд, цыма мæ ды базонгæ кодтай мæхиимæ ногæй. Мæхи тыххæй базыдтон бирæ диссаджы æмæ æнæнхъæлæджы цаутæ. Дæ фæрцы цыма мæ цард ногæй рацардтæн, афтæ мæм фæкаст. Куыд дын бантыст æртымбыл кæнын уыйбæрц æрмæг? Бирæ цаутæ дзы мæнæн мæ хъуыдыйы дæр нал уыдысты.

Афтæ мæм фæкаст, цыма ды æдзухдæр уыдтæ мæ фарсмæ мæ цардвæндагыл цæугæйæ. Уый æмрæнхъ ды афтæ арф аныгъуылдтæ мæ царды хабæртты, мæ зæрдæйы æнкъарæнты, мæ аивадон сфæлдыстады, æмæ чиныг дæр рауад æргом, курдиатджын æмæ уарзтæй хайджын. Нæй бакæнæн ахæм егъау куыстæн, искæй хъысмæт дын дæ зæрдæ куы нæ бацагайа, уæд, æмæ дын уый тыххæй зæгъын стыр бузныг!»

Изæр сфидыдта ирон зарæг æмæ фæндырдзагъдæй. Галуанты Людмилæйы æмдзæвгæтыл конд зарджытæй адæмы зæрдæтæ барухс кодтой РЦИ-Аланийы адæмон артисттæ Дзуццаты Сослан, Хуытыгаты Маринæ, Илурты Риммæ, РЦИ-Аланийы культурæйы сгуыхт кусæг, Хуссар Ирыстоны сгуыхт артисткæ Хъуысаты Эльвирæ, РЦИ-Аланийы Композиторты цæдисы сæрдар Махъоты Ацæмæз, Тæбæхсæуты Балойы номыл Ирон академион театры артисткæ, зарæггæнæг Цæрикъаты Римæ. Махъоты Ацæмæз ма ацагъта, Людмилæйы номыл цы музыкалон уацмыс ныффыста, уый.

КАСАТЫ Аслæнбег,

авторы ист къамтæ

Комментарии

Комментарии к данной статье отсутствуют

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: