Нæ фыдæлты хур ныл дæ фæрцы куы кæсы! (Газета «Пульс Осетии» №5, февраль 2018)

«Зары Хæххон паддзахадон аграрон университеты зарæггæнджыты къорд. Йæ разамонæг – Дзанайты Ольгæ». Ацы дзырдтæ Цæгат Ирыстоны паддзахадон радиойæ фехъуыстон, скъолайы ма куы ахуыр кодтон, уæд (æнхъæлдæн – 1997 азы). Æмæ райхъуыстысты ацы зарæггæнджыты къорды солист Гъуцъунаты Сæрмæты аив хъæлæсы æрвон мыртæ. Фæлæ дзырд «æрвон» ам хъуыдыйæ бынтон æххæст нæу – алæмæты хъæлæс! Уый курдиатыл дзурæг у, бæгуыдæр. Фæлæ фыдæлтыккон, стæй кæцыфæнды зарæггæнæг дæр цæмæй раст æмæ бæлвырд самона, уый тыххæй йæхицæй бирæ фылдæр хъуамæ бадома, æмæ зарæггæнджытимæ кусыныл йæ уд хъара аивадон къорды разамонæг. Ахæм хуызы йæ бирæазон рухстауæн, музыкалон, иртасæн архайдмæ кæсы Иры фæрнджын сылгоймæгтæй иу, нæ фыдæлты фарнæй кæстæрты зæрдæтæ хайджын кæныныл чи архайы, уый – Цæгат Ирыстоны адæмон артисткæ, нæ республикæйы аивæдты сгуыхт архайæг, паддзахадон филармонийы (Марияйы театры филиал) нæлгоймæгты зарæггæнджыты къорды аивадон разамонæг, хормейстерты æппæтуæрæсеон æмæ дунеон конкурсты лауреат Дзанайты Ольгæ. Кæд ацы рагон зæххыл йæ дзыллæйы раз исчи йæ фæрныг хæс кад æмæ радимæ æххæст кæны, уæд уый у мæ æрмæджы сæйраг архайæг. Уый хуызæн æцæг удгоймæгтæ (личности) сты ирон культурæйы рæзтыл æнувыд архайджытæ. Сæ фæрцы нæ рох кæнæм æмæ фидæнмæ хæссæм, нæ рагфыдæлтæй нын цы æвæджиауы стыр хæзнатæ баззад – кадæг уа, зарæг, рагон цагъд, таурæгътæ æмæ æмбисæндтæ… Кæддæр иу зондджын лæг афтæ загъта, адæймаг йе ‘взонджы бонты цы фехъуса йæ ныййарджытæй, цы банкъара сæ рухс зонды фарнæй, стæй йæ зæрдæйы мысайнагау цы хорзæхтæ бавæра, уымæй аразгæ уыдзæн йæ цард, йæ куыст æмæ кады уæз адæмы æхсæн. Уыцы хуызы Дзанианы цардвæндагмæ куы æркæсæм, уæд хуызджын хъæдабæйау нывæст уыд æмæ абон дæр у ирондзинады табуйаг фæрдгуытæй, уырыссаг æмæ европæйаг культурæйы æмæ аивады миниуджытæй æмæ хæзнатæй. Уыцы фæндагыл æй сабийæ кодтой йæ ныййарджытæ. Æмæ сæ абон дæр иттæг бузныг æмæ разы у, æхсæнады æмæ царды галиу фæндагæй йæ кæй бахызтой, уый тыххæй. Ольгæ йæ рæстæджы æнтыстджынæй каст фæци Дзæуджыхъæуы 27-æм астæуккаг скъола, фæстæдæр та нæ горæты аивæдты училище. Музыкæ, зарæг, аивад æмæ культурæимæ йæ цардвæндаг æнгом баст кæй æрцæудзæн, уый раджы банкъардта. Йæ курдиаты фæрнджын тыхæфтауæг басгуыхт йæ ахуыргæнæг, Цæгат Ирыстоны аивæдты сгуыхт архайæг, номдзыд хормейстер Æчеты Аркади. Афтæ куы зæгъæм, æмæ йын Ольгæ йæ фарны хъуыддæгтæ, йæхи удварны хъомысы рухсимæ кадджынæй хæссы, уæд рæдыд нæ уыдзæн. Аивæдты училищейы фæстæ Ольгæ ахуыр кæнынмæ бацыд нæ бæстæйы сæйраг горæт Мæскуыйы Гнесинты номыл музыкалон-педагогон институтмæ (ныр Уæрæсейы музыкæйы академи). Сызгъæрин кæсаг æрвыгау сыгъдæг доны куыд баппарай, æмæ йын йæ æрфыты куыд ныгъуыла, афтæ Ольгæ дæр Гнесинты номыл институты ахуыры фыццаг азтæй сæ кæронмæ уыд фæзминаг йе ‘мбæлттæн, уарзон – йæ ахуыргæнджытæн. Уыцы ахастæй Дзанайты уæздан Ольгæ йæхиуыл нæ фервæссыд, фæлæ йыл йæ хистæр зондамонджытæ ахуыры рæстæг цы хæстæ æвæрдтой, уыдон æххæст кодта но-джы разæнгарддæрæй æмæ зæрдиагдæрæй. Ольгæйы цардвæндагыл, йæ рухстауæн архайдыл арæх фæхъуыды кæнын. Æмæ æрцæуын бæлвырд хатдзæгтæм. Фыццаг: Ольгæ Аивæдты лицейы хор «Арион»-имæ, зарæггæнджыты къордтæ «Нарон», «Чепена», «Æфсати»-йы уæнгтимæ æмæ паддзахадон филармонийы нæлгоймæгты зарæггæнджыты къордимæ уыд бирæ уæрæсейаг æмæ фæсарæйнаг горæтты. Бирæ уыны, бирæ зоны. Йемæ иу сахаты бæрц аныхас кæн, æмæ дын дæ размæ, Нафы куывды фынджы бæркадау, рахæсдзæн Ирыстоны культурæйы, зарджыты, кадджыты, таурæгъты, æгъдæутты тыххæй бирæ цымыдисаг хабæрттæ, нæ бæстæйы æмæ Европæйы музыкалон культурæйы, царды фæткы, литературæйы æвæджиауы хæзнатæ. Уыимæ сыл æфтауы бонæй-бонмæ ног цымыдисагдæр цаутæ. Семæ зонгæ кæны куыд астæуккаг кары адæмы, афтæ фæсивæды дæр. Уыимæ йæ ныхасы хиппæлойдзинады гакк нæ рахатдзынæ. Уæзданæй æмæ фырнымдæй, куыд иронау, афтæ уырыссагау, кæны йæ дзырд.

Дыккаг хорзæх. Ольгæ цы кæны, уый зæрдæйæ. Лæмбынæг æмæ бонзонгæйæ. Никуы мæт кæны хорзæхтæ æмæ кадджын нæмттæ райсыныл. У уæздан, фырнымд, æгъдауджын сылгоймаг. Ирон кæй у, уый ныхасæй нæ, фæлæ бæлвырд фарнтауæг хъуыддæгтæй чи æвдисы, ахæмæй йæ зонынц йæ уарзон Иры дзыллæ. Йæ ном фехъусгæйæ дæр сыл базыртæ базайы, сæ цæсгомыл фæзыны æхсызгон фæлмæн мидбылхудт. Ольгæйæн аргъ кæнынц Дзанайты мыггаг, йе ‘мкусджытæ, йæ хæлæрттæ æмæ йæ зонгæтæ. Афтæ куы зæгъæм, æмæ йын Ирыстоны нæртон лæджы кад ис, уæд рæдыд нæ уыдзæн. Кæддæриддæр йæ разæй цæуынц йе ‘гъдау, йæ фарн, йæ рухс зонд, йæ уарзондзинад Иры дзыллæмæ. Кæд ын бирæ бæстæтæ фенын бантыст, алы адæмы культурæимæ базонгæ, уæддæр æм Ирыстоны æмæ Уæрæсейы аивад бæрзонддæр кæсы. Ольгæ уыцы хатдзæгмæ талф-тулфæй, рæузондимæ нæ цæуы, фæлæ уæззау æмæ æрвонг зондимæ, фактты бындурыл, йæ бон дзурын у кæцыфæнды адæмы музыкæйыл, нываивадыл. Æгъдауыл æмæ культурæйыл. Уый хыгъд ын йæхи хæдон кæйдæр кæрцæй хæстæгдæр у. Æмæ, йæ гæнæнтæ æмæ курдиат цас амонынц, афтæ аивады фæрцы фыдæлты удварны хæрзтыл æфтауы дзыллæты. Ольгæ у нæ аивады æмæ культурæйы æвæджиауы цырагъдар. Ам ма иу хабарæн æнæ радзургæ нæй. Цæвиттон, нæ филармонийы зарæггæнджыты къорд архайдта Æппæтуæрæсеон фестивалы. Жюрийы сæрдар дзы уыд М. Е. Пятницкийы номыл академион зарæггæнджыты къорды аивадон разамонæг, УФ-йы адæмон артисткæ, профессор Александрæ Пермякова. Нæ зарæггæнджыты архайдæн бæрзонд аргъ кæй скодтой фестивалы æппæт уазджытæ, архайджытæ æмæ жюрийы уæнгтæ, уый бæрæг уыд, Ирыстонмæ сæйраг хæрзиуæг – Гран-при – кæй æрхастой, уымæй. Кæронбæттæн изæры нæ зарæггæнджытæ ноджыдæр ма иу хатт сæ курдиат куы равдыстой фестивалы, уæд Александрæ Пермякова Ольгæйæн йæ сæрæй ныллæг акуывта æмæ йын раарфæ кодта: «Спасибо Вам за настоящее искусство, за талант артистов хора, за самоотверженный труд на ниве культуры и искусства Осетии!»

Æртыккаг хорзæх. Ольгæ цы зарæггæнджыты къордты сæргъы лæууы æмæ лæууыд, уыдоны уæнгтæн ирон зарæг афтæ бауарзын кæны, æмæ йæ йæхи уæлтых куысты фæрцы, фыццаджыдæр, сисы арвы бæрзæндтæм. Уыцы æрвон зæриндонытылд зæлтæ зарæггæнæджы удæй зæрватыччытау стæхынц æмæ абадынц адæймаджы зæрдæйы тæккæ æнкъарæнджындæр дадзинтыл, бацагайынц уды æмæ зонды байбынтæ. Ольгæйы хъусдардæй йæ рæстæджы дисктæ рацыд паддзахадон филармонийы зарæггæнджытæн æмæ Аивæдты республикон лицейы хор «Арион»-æн. Æмæ уыцы дисктæ ныртæккæ систы агургæ æмæ æнæаргæ хæзнайы æмсæр хорзæхтæ. Зонæм æй, Ольгæ ирон фыдæлтыккон зарæджы аивадыл ахуыр кæны алы кары адæмы. Сæ алкæмæ дæр зоны фæндаг ссарын, йæ хъæлæсы уагæн йæ гæнæнтæ рахатын, сбæлвырд сæ кæнын æмæ йын йæ курдиаты рæзтыл бакусын. Уый у æцæг профессионалон хормейстеры, æцæг кæстæруарз хистæры, аивады сыгъдæгзæрдæ зиууоны куысты æмæ рухстауæн архайды ахъаззаджы хорзæх. Йе ‘ппæт цардæй, йæ архайдæй Ольгæ у дæнцæг махæн, фыдæлтыккон культурæйы фæрцы хистæрты (ивгъуыды) æмæ кæстæрты (фидæны) æхсæн фидар æмæ аив хид саразæн куыд ис, уымæн. Йæ къухы бафтыд бирæ кæстæртæн рæсугъд царды фæндаг аивадмæ байгом кæнын. Уыцы фæсивæд дзæвгар сты. Зæгъдзыстæм дзы цалдæры тыххæй. Дзлиаты Дзерассæ йæ рæстæджы ахуыр кодта Аивæдты лицейы, æнтыстджынæй каст фæци Петербурджы Римский-Корсаковы номыл паддзахадон консерватори æмæ аспирантурæ. Æнтыстджынæй бахъахъхъæдта аивадиртасæг наукæты кандидаты диссертаци. Кусы Абайты Васойы номыл социалон æмæ гуманитарон иртасæнты институты. Ныффыста цымыдисаг монографи (уый уыд йæ диссертацион куыст) ирон чындзæхсæвы музыкалон фольклоры тыххæй. Иудадзыг архайы нæ республикæйы зонадон, сфæлдыстадон форумты, аивадон изæрты. УФ-йы адæмон артист, номдзыд фольклорист, дирижер, композитор, фæндырдзæгъдæг Гæздæнты Булат разамынд цы адæмон иструментты национ оркестрæн дæтты, уый репертуары ис Дзерассæйы фыст «Симды цагъд». Аивады, культурæйы рæзтыл цы æрмæджытæ фæфыссы, уыдон æхсызгонæй бакæсæн вæййы газет «Северная Осетия»-йы, наукон журналты æмæ æмбырдгæндты.

Ольгæйы иннæ ахуырдзау Фæрниаты Нинæ йæ рæстæджы æнтыстджынæй каст фæци Петр Чайковскийы номыл паддзахадон консерваторийы композиторты хайад. Фыссы аив музыкалон уацмыстæ.
Цæгæраты Давид каст фæци Мæскуыйы Адæмты хæлардзинады университет. Зоны æмæ бындуронæй иртасы фыдæлты цардыуаджы æгъдæуттæ, Нарты эпос, музыкæ. Кусы республикон газет «Рæстдзинад»-ы къамисæгæй.
Реуазты Алан каст фæци Аивæдты республикон лицейы нывкæнынады хайад. Уыцы иу рæстæг зарыд лицейы зарæггæнджыты къорд «Арион»-ы. Ныр ахуыр кæны Пятигорскы медицинон институты аспирантурæйы. Иртасы сæкæрнизы фæзынды аххосæгтæ æмæ, йе сдзæбæх кæнынæн цы хостæ ис, уыдоны арæзт æмæ пайдайы миниуджытæ.

Тахъазты Аланæ ахуыр кæны Петр Чайковскийы номыл паддзахадон консерваторийы. У, стыр сфæлдыстадон фидæн кæмæ æнхъæлмæ кæсы, Ольгæйау зонындзинæдтæ райсынмæ зивæг чи нæ кæны, ахæм чызг.
Дзанайты Ольгæ, куыд дæсны, фæлтæрдджын музыкант, афтæ иудадзыг фæархайы алыхуызон вокалон конкурсты. Арæх дзы вæййы жюрийы сæрдар. Цæгат Ирыстоны паддзахадон филармонийы зарæггæнджыты къордимæ фæархайы, номдзыд дирижер, Дунейы артист Гергиты Валери йæ аивадон разамонæг æмæ бындурæвæрæг кæмæн басгуыхт, уыцы Ёппæтдунеон куадзæны фестивалы дæр.
Мæ уацы кæрон æрхæсдзынæн зындгонд зарæггæнæг, Цæгат Ирыстоны адæмон æмæ УФ-йы сгуыхт артист Суанты Федыры хъуыдытæ. Загъта мын сæ, сæрмагондæй дзы 2006 азы газет «Рæстдзинад»-æн цы интервью райстон, уым: «Цалынмæ Ирыстоны зæххыл Дзанайты Ольгæйы хуызæн фарнтауæг сылгоймæгтæ уа, уæдмæ сæфт нæ уыдзæн нæ фыдæлты намыс, нæ кæстæрты æгъдау, нæ уæзæджы кад. Уыдзæн нын НОМ æмæ ЦÆСГОМ!»

ГАСАНТЫ Валери

Комментарии

Комментарии к данной статье отсутствуют

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: