Алцыдæр нæхицæй аразгæ у (Газета «Пульс Осетии» №19, май 2017)

Ирон адæмы кой æнæхъæн дунейыл хъуыстгонд у сæ хъæбатырдзинад æмæ сæ æгъдæутты тыххæй. Уыцы фарстатыл бирæтæ кусы, фыст æрцыдис 40 чиныгæй фылдæр, ныхас цæуы радио æмæ телеуынадæй, фыссæм «Рæстдзинад»-ы æмæ æндæр газетты. Уый бæргæ хорз у, фæлæ, хъыгагæн, нæ æгъдæуттæ сты алыхуызон.
Уыцы æгъдæуттæ иууылдæр сты хорз, мах дзы иу æгъдау дæр æвзæр нæ хонæм. Адæм сæ хъаст æмæ сæ курдиат бахастой Æппæтдунеон æхсæнадон змæлд «Иры Стыр Ныхас»-мæ. Куырдтой, цæмæй нæм уа иу æгъдау æмæ нæ кæстæртæ ахуыр кæной иу æгъдауыл.
17 азы размæ «Иры Стыр Ныхас»-ы æгъдæутты комитеты уæнгтæ бацæттæ кодтой гыццыл, дзыппы даргæ чиныг, бæрæгуаты проект. Уыцы проектыл зæрдиагæй бакуыстой сахарты, хъæуты æмæ районты.

Адæмы фæндонмæ гæсгæ бæрæгуаты ивддзинæдтæ æрцыдис 15 хаттæй фылдæр, стæй йыл сахарты æмæ хъæуты æмхъæлæсæй сразы сты, фидаргонд та æрцыдис Æппæт ирон адæмы 7-æм съезды Цхинвалы сахары.

Цы ивддзинæдтæ æрцыдис уæдæй абонмæ нæ ирон æгъдæутты?
Æргомæй зæгъын хъæуы, цард размæ куыд цæуы, афтæ æгъдæуттæ дæр хорзæрдæм ивд цæуынц, æмæ уыцы ивддзинæдтæ сты æртынæй фылдæр. Зæгъæм, чындзхæсгæйæ чындзы уæлмæрдтæм (цыртдзæвæнтæм) нал хонæм, ома уым ард бахæрæд, зæгъгæ. Фæлтау æй йæ фæндагыл бахон аргъуанмæ кæнæ кувæндонмæ, цæмæй Хуыцау æмæ зæдтыл йæхи æмæ йæ ног цард бафæдзæхса. Æмбæлгæ дæр кæны афтæ, чындз йæ райгуырæн хæдзарæй куы рараст уа, уæд хъуамæ сæрмагондæй бацæуа æмæ йæ рахиз къах бавæра йæ цæрæн хæдзармæ, æртæ хатты йæ сæрæй æркува къонамæ, цæмæй йæ Бынатыхицау бинонтыл банымайа. Чындзæн йæ фæндаг нал æхгæнæм. Хистæр ын арфæйы æмæ фæндарасты ныхæстæ фæзæгъы. Минæвар цæуынц æрмæстдæр дыууæ хатты. Фыццаг цыдæн сæхи бацамонынц, сæ курдиат бамбарын кæнынц. Дыккаг цыдæн æргом дзуапп фысымтæ фæзæгъынц минæвæрттæн æмæ дарддæр ныхас æмæ уынаффæ бакæнынц чындзæхсæв саразыныл. Сиахсы нал æмбæхсæм. Уадз æмæ йæхи чындзæхсæвы йæ æмгæрттимæ уæд, æцæг, куыд æмбæлы, афтæ йæхи дарæд.
Фæндæгтыл цыртдзæвæнтæ нал ёвæрæм. Тугисын æгъдау дæр ивд æрцыд. Хъæуы лæгъз ныхас, цæмæй дарддæр туг мауал ныккæла. Аххосджын та æфхæрд æрцæуæд тæрхондоны уынаффæмæ гæсгæ. Ныронджы хуызæн тыхностæй адæммæ нал хатæм. Мардмæ дардæй кæугæ нал цæуæм. Уыдис-иу афтæ, цæстысыг дзы нæ хауд, афтæмæй-иу иннæ уынгæй хъæргæнгæ, кæугæ ёрбацыд. Сылгоймæгтæ сæ рустæ æмæ дзыккутæ нал тонынц, уæрджытæ нал хойынц. Сабæттаг дæттæм æрмæстдæр иу хатт — йæ ныгæнæн бон. Нал исæм æмæ нал дæттæм лæвæрттæ мардмæ базилыны тыххæй æмæ афтæ дарддæр. Адæмы куыд фæнды, ахæм иу æгъдау æмæ иудзинад уæддæр нæ къухы нæма бафтыд. Махæн нæ къухы нæма бафтыд, цæмæй циндзинады фынгæй хицæн кæна хæрнæджы фынгæвæрд. Ис нæм исбонтæ, кæцытæн сæ бон у æнæ сабæттæгтæй дæр йæ мард баныгæнын. Цæмæн нæхи барæм уыдоныл, цæмæн бацæуынц иуæй-иутæ хæсты æмæ сæ афёдзæй-афæдзмæ фидынц?

Мæ уарзон, ме ‘мзæххон адæм, абонæй фæстæмæ хъæлдзæгдзинады фынгтæ фылдæр æвæрут, фæлæ мард хæдзарыл куы æрцæуа, уæд макæуыл дæхи бар. Дæ бон æмæ дæ фадат куыд амоны, ахæм фынгтæ æвæрут, никæйы зæрдæ уыл фæхуддзæн.
Уæхæдæг ма йыл æхъуыды кæнут. Кæсынц кæстæртæ æмæ кæрæдзийы фæрсынц, кæцы æгъдау дзы раст у, кæцы та нæу. Нæ кæстæртæ цæмæн дызæрдыг кæнынц нæ ирон æгъдæуттыл æмæ сæ чи халы? Искæмæн уайдзæф куы бакæнай, уæд дын дзуапп ратдзæн, æз цы æгъдау æрæййæфтон, уый кæнын, зæгъгæ, стæй ма йыл бафтаудзæн: «Æз съезды кæнæ æмбырды нæ уыдтæн, газетты дæр нæ кæсын». Ахæмтæн хъæуы уайдзæф кæнын, стæй æмхуызонæй иумæ, цæмæй дыккаг хатт афтæ мауал бакæна.
Цавæр æгъдæуттæ иуæй-иутæ раст нæ кæнынц?
«Стыр Ныхас» æмæ æгъдæутты комитетмæ адæм æрбарвыстой ахæм курдиат æмæ фæндон: арфæйы нуазæнтæ кæй хонæм, уыдон рахæс-бахæс мауал кæнæм. Хæрнæджы фынджы хистæр ныхасы бар ратты, мæрдджын мыггагæй фынгыл хистæрæн чи бады, уымæн. Уый, цы æмбæлы, ахæм ныхæстæ фæзæгъы æмæ арфæ ракæны æрцæуæг адæмæн. Ацы æгъдау хъусын кæнæм сымахæн, табуафси, æрбарвитут нæм уæ хъуыдытæ.
Хæрнæджы фынгыл хистæры бынаты æрбадын зын у. Бирæты ферох вæййы, хистæр фынгыл æгъдауæвæрæг у, уый, стæй йæ ферох вæййы фынгыл бæркады рæгъ рауадзын. Ирон фынгæвæрд скъола у кæстæртæн.

Алы адæймаг дæр хъуамæ зона, уый у минæвар йæ хæдзарæй, мыггагæй æмæ ирон адæмæй. Йæхи дарынæй уый уыдонæн кадгæнæг у, кæнæ та сæ æгад кæны.
Æз æвдисæн дæн мæнæ ахæм ныхæстæн. Мæ фыды фыд-иу мæ разы фæдзырдта мæ нанамæ: «Не ‘фсин, мæ разы ма мын хæринаг æрæвæр». — «Мæнæ диссаг, æмæ чындзæхсæвмæ куы цæуыс!» — «Зонын æй, æз цæуын чындзæхсæвмæ æмæ дзы мæ гуыбын хъуамæ ма равдисон».
Махмæ рæзы тынг дзæбæх æмæ хæрзконд фæсивæд, æмæ уæ мачи фенхъæлæд, мах сæфæм, зæгъгæ. Нæ кæстæртæ ницы зонынц æмæ нæ фыдæлты намыс сæфы, зæгъгæ. Мах, хистæртæ, нæхæдæг стæм аххосджын, нæ ахуыр кæнæм нæ кæстæрты æгъдæуттыл. Иууылдæр хицауады æфсон кёнын нæ хъæуы,  нæхицæй цы аразгæ у, уый цæуылнæ кæнæм?
Нæ республикæйы сæргълæууæг Битарты Вячеслав зæрдæбынæй архайы, цæмæй Ирыстоны цæрджыты цард фæхуыздæр уа, нæ мадæлон æвзаг æмæ нæ хорз æгъдæуттæ ма фæцудой. Уыдоны мах æххуыс хъæуы æмæ хъуамæ сæ разы æрбалæууæм. Кæмæн цы æмбæлы, хъуамæ уый кæна æмæ араза.
Æппæтдунеон æхсæнадон змæлд «Иры Стыр Ныхас»-ы æгъдæутты комитет йæ размæ хæс сæвæрдта, цæмæй йæ бæрнон куыст фæхуыздæр кæна.
Махæн нæ хæс у адæмимæ кусын, уæлдайдæр та æрыгон фæсивæдимæ.
Нæ размæ бирæ хæстæ æвæрд ис, æмæ уыдон æххæст кæндзыстæм адæмимæ иумæ. Уыцы куыст нæхицæй аразгæ у, æмæ макæмæ æнхъæлмæ кæсæм.

МЫРЗАГАНТЫ Махар,
Æппæтдунеон æхсæнадон
змæлд «Иры Стыр Ныхас»-ы
æгъдæутты комитеты сæрдар

 

Комментарии

Комментарии к данной статье отсутствуют

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: