«Гъе, Уастырджи, ракæс…» (Газета «Пульс Осетии» №3, январь 2017)

Нæ мадæлон æвзаг — нæ зонд, нæ амонд, нæ сагъæс æмæ нæ фидæн.
Диссаг та уый у, æмæ бирæтæ нæ адæмæй хъæр, фæдис кæнынц, ома, дам, нæ мадæлон æвзаг сæфы, иу бахъахъхъæнæг æй нæй. Уымæй раст цъæхахст систой — æцæгæйдæр ирон адæм къаддæрæй-къаддæр кæнынц, мадæлон æвзагыл бирæтæ нæ дзурынц, сæ ахæсты бакодтой уырыссаг æмæ иннæ фæсарæйнаг æвзæгты. Уый раст нæу. Мæнмæ гæсгæ, йæхи ирон чи хоны æмæ нæ мадæлон æвзаг зынаргь кæмæн у, уыдон хъуамæ архайой дзурын сæ рагфыдæлты æвзагыл æмæ хæст уой ирон æгъдæуттыл.
Акæсæм ма нæ алфамбылаймæ — Кæсæг-Балхъары, Мæхъæлы, Цæцæны, Дагестаны, Гуырдзыйы республиктæм, сæхи мадæлон æвзагыл алы ран дæр дзурынц. Сæ парламентты дæр сæхи æвзагыл фæдзурынц. Мах та æфсæрмы фæкæнæм нæ мадæлон æвзагыл дзурын, худинаг нæм фæкæсы æмæ уырыссагау дыгъал-мыгъул кæнын райдайæм, æндæр адæмыхаттæй не ‘хсæн иунæгæй куы уа, уæд дæр.
Æфсæрмы хъæуы, æрмæстдæр куы кæнай фыдмитæ, æвзæр митæ, мад, фыды куы нал нымайай æмæ сæм куы нал хъусай, гъеуæд. Уый йеддæмæ мадæлон æвзагыл дзурыс, уый худинаг нæу. Стыр уырыссаг фыссæг ма загъта: йæхи æвзаг чи нæ зоны, уый æндæр æвзаг дæр нæ базондзæн.
Махæн ирон æвзаг баззадис нæ фыдæлтæй, æмæ йæ хъуамæ мах ма ферох кæнæм. Бирæ сæдæ азты йæ бахъахъхъæдтой нæ фыдæлты фыдæлтæ, æмæ мах хæс дæр у йæ бахъахъхъæнын нæ кæстæртæн. Уый кæнын хъæуы иумæйагæй, æмткæй, Парламентимæ иумæ.
Куыд зонæм, афтæмæй Парламенты уæнгтæ сты нæ тæрхоны лæгтæ, уыдон рахæссынц уынаффæтæ. Æмæ кæд афтæ у, уæд Парламенты уæнгтæ цæмæн фæдзурынц уырыссагау? Æз ницы бар дарын уырыссаг æвзагмæ, æппаргæ дæр æй нæ кæнын, æз зонын æмæ уарзын уырыссаг фысджыты æмæ поэтты — Лев Толстой, Тургенев, Гоголь, Салтыков-Щедрин, Шолохов, Пушкин, Лермонтов, Есенин, Маяковский æмæ бирæ æндæрты. Фæлæ мæ мадæлон æвзаг фылдæр уарзын, æмæ ууыл у мæ мæт, мæ зæрдæ уый тыххæй риссы. Цæмæн æй иуварс кæнæм нæ мадæлон æвзаг? Цы ‘рцыдис?
Æхца, дам, нæ радтой Парламенты, нæ радих кодтой бюджеты æхцайæ, уый хъыгаг хабар у, фæлæ куыд базыдтон, афтæмæй, дам, нæ республикæйы сæргълæууæг Битарты Зелимханы фырт Вячеслав зæрдæ бавæрдта, æхца, дам, ссардзынæн ирон ахуырадæн. Стыр бузныг ын æз зæгъын æмæ йын кувын мæ сæрæй, æгайтдæр ма батыхстис нæ мадæлон æвзагыл.
Æз канд Парламенты уæнгты кой нæ кæнын, фæлæ ма нæм ис Стыр ныхас. Стыр ныхасы уæнгтæ сты равзаргæ алы хъæу æмæ поселокæй, хуыздæр æмæ куырыхон лæгтæ, адæммæ чи фæхæццæ кæна, нæ фыдæлтæй нын чи баззад, уыцы æгъдæуттæ. Уыдонæй дæр бирæтæ хорз кусынц. Арæхдæр сын сæ куыст газетты фыссын хъæуы, уадз æмæ сæ адæм зоной, кæмæ цы зондахаст ис, уый.
Цæмæдæр гæсгæ Рамзан Кадыров загъта йæ хæдивджытæн, Парламенты уæнгтæн, ома йæ æвзагыл чи нæ зона дзурын, фыссын æмæ кæсын, уымæн ахæм рæтты кусын нæ хъæуы.
Раздæр мæ рæстæджы, Ставд-Дурты куы ахуыр кодтам, уæд немæ къласы уыдысты уырыссаг лæппу æмæ чызг — Кузмичевтæ. Ахуыр кодтой ирон æвзаг æмæ литературæ, цы æмдзæвгæтæ-иу нын радтой хæдзармæ ахуыр кæнынмæ, уыдон-иу махæй дæсныдæр æмæ рæсугъддæр радзырдтой.
Стæй æвдæм къласы онг физикæ, хими, ботаникæ мах ахуыр
кодтам иронау, æмæ цы? Нæ фесæфтыстæм. Бирæтæ систы стыр ахуыргæндтæ.
Мæн тынг фæнды, цæмæй алы ирон адæймаг дæр иттæг хорз зона йæ мадæлон æвзаг. Цæмæй йæ кæстæрты ахуыр кæна иронау дзурын, ирон æгъдæуттыл, ирон æфсармыл, нæ фыдæлты кад æмæ намыс бæрзæндты хæссыныл. О, Хуыцау! Æркæс æмæ нын баххуыс кæн, ма нæ бауадз фесæфын! Æвзаг куы фесæфа, уæд адæмыхатт дæр фесæфдзæн. Дзæгъæлы нæ фыста нæ уарзон Иры хъæбул Хетæгкаты Къоста:

Додой фæкæнат, мæ райгуырæн хæхтæ,
Сау фæныкæй уæ куы фенин фæлтау!
Зæй уæ фæласа, нæ тæрхонылæгтæ, –
Иу ма уæ фезмæлæд искуы лæгау!..

Къоста сиды нæ тæрхоны лæгтæм, æмæ абон дæр ма нæм хъуысы йæ фæдисы хъæр: «Гъе, мардзæ, исчи! — бынтон сæфт кæнæм!»
Фæлæ уæддæр æз дарын мæ зæрдæ кæстæр, рæзгæ фæлтæрыл. Кæд нæ бауадзиккой фесæфын Къостайы, Гæдиаты Секъайы, Малиты Георгийы, Коцойты Арсены, Дзанайты Иваны, Гуырдзыбеты Бласкайы, Илас Æрнигоны, Джыккайты Шамилы æмæ иннæ ирон поэттæ æмæ фысджыты æвзаг.
Гыццыл раздæр газет «Пульс Осетии»-йы бакастæн, уырыссаг лæг Петр Сафронов куыд тыхсы ирон æвзаджы тыххæй. Стыр бузныг ын зæгъын, ахæм лæгтæ нæм фылдæр куыд уа, ахæм арфæ нын Хуыцау ракæнæд. Иу бон ма тынг батыхстысты нæ республикæйы хицау Битарты Вячеслав æмæ Бессонов Юри, уырыс, дам, ардыгæй лидзынц, уый хорз хабар нæу, фæлæ ма, дам, ирæттæ дæр лидзынц. Æмæ цымæ цæмæ? Æз афтæ хъуыды кæнын, цалынмæ нæ фехæлд Советон Цæдис, уæдмæ Ирыстоны куыстуæттæ бирæ уыдис, уыдис нæм бирæ заводтæ, 3–7 мин адæймаджы кæм куыстой, ахæмтæ, кусæг адæм нæ фаг кодта, æмæ ма ластой æндæр республикæтæй дæр автобусты кусæг адæмы. Хъæуты уыдысты колхозтæ æмæ совхозтæ.
Гъе уымæ гæсгæ ничи никæдæм лыгъдис, æмæ саразын хъæуы куыстуæттæ, цæмæй адæм макæдæмуал лидзой. Уый та аразгæ у хицауадæй. Хуыцау сын бантысын кæнæд, цæмæй æгуыст лæг мауал уа, уымæй. Къоста дæр йæ рæстæджы афтæ бахатти Ирыстоны Бæрзонд дзуармæ:

Лæджы хуызæн лæг нæм — ыстæм,
Бæрæг дæр нæ нал ис, цы стæм,
Цы уыдзæн нæ фидæн, нæ фæстаг? —
Кæдæмдæр ма хилæм куырмæй…
Гъе, Уастырджи, ракæс, цæмæй
Нæ фæуæм бынтондæр фыдвæндаг!..


НАСХЪИДАТЫ Васили

Комментарии

Комментарии к данной статье отсутствуют

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: