Джеоргуыба (Газета «Пульс Осетии» №45, ноябрь 2016)

Цæмæн хъæуы газетты æнæхъæугæ, уæлæмхасæн, мæнг ныхæстæ фыссын?! Зæгъæм, газеттæ «Стыр Ныхас» (2015. № 14; 2016. № 14), «Жизнь Правобережья» (2015.  № 90) æмæ æндæр газеттæ афтæ дарддæр.
Дæнцæгæн кæй ранымадтон, уыцы газетты мыхуыргонд æрцыдысты Хæмыцаты Раманы уацхъуыдтæ, кæцытæн зын бамбарæн у, сæ ахсджиагдæр мидис цæй мидæг ис, уый. Æрзилы «Терк-Турчы» быдыртыл æмæ хæхтыл, æрæмбырд кæны алыхуызон æмпъузæн ныхæстæ æмæ сæ ныммыхуыр кæны газетты.
Йæ иу уацхъуыды Раман фыссы Джеоргуыбайы бæрæгбоны фæдыл:
«…Райсом куы сбон вæййы, уæд, хъæуы куывдæн фысым цы сых уой, уыдон, Уастырджийы кувæндон кæм вæййы, уым боныцъæ-хæй нывонд гал аргæвдынц, уæнггай йæ бакæнынц, æмæ дзидзатæ афтæмæй аджы сæвæрынц фыцынмæ. Ноджы дзы аргæвдынц фыс, науæд æндæр исты дæр. Уый та сфыцынц æндæр аджы. Куы сцæттæ вæййынц, уæд хъæубæстæм арвитынц хонæг, цæмæй æрцæуой куывдмæ…»
Æрмæст ацы скъуыддзаджы фæдыл мæ фæнды бафæрсын Раманы иу цалдæр фарсты фæдыл.
1. Кæцы боныцъæхты кой кæныс гал æмæ фыс æргæвдынæн, стæй ма йæ куы фæхъæбæрдæр кодтай — раджы заманы иу галимæ фыр дæр кусарт кодтой, зæгъгæ?
2. Дзидзатæ куы сфыцынц, уæд æгæр æрæгмæ нæу хонæг æрвитынмæ?!
3. Цавæр агтæ æмæ мигæнæнтæ уыдис нæ фыдæлтæм раджы заманы хæхты кæмтты цæргæйæ?
4. Цал кусарты кæнын æмбæлы циндзинады фæдыл, дыууæ æви æртæ?
Ирон æгъдаумæ гæсгæ къæйтты нымæц, цæмæй фæнды куы уа, уæддæр кæнгæ у æрмæстдæр зианы хъуыддаджы фæдыл. Раманы амындмæ гæсгæ Джеоргуыбайы бæрæгбоны кувæндоны æргæвдын хъæуы гал æмæ фыс, кæнæ та фыр.
Æркæсæм, куыд амоны чиныг «Осетия и Осетины» (2009 аз, 240 фарс), фыссы йæ Челæхсаты Хъазыбег: «Джеоргуыба — праздник в честь святого Георгия. Обычно праздник отмечают в предпоследнюю неделю ноября. В некоторых семьях в воскресенье приносили в жертву специально откормленного быка, отчего этот день называется “Галæргæвдæн хуыцаубон”».
Ацы чиныг ныффыстой ирон куырыхон ахуыргæндтæ, æмæ дзы никуы ис фыст, цæмæй Джеоргуыбайы бæрæгбоны кувæндæтты кæнæм куывдтæ гал æмæ фысæй.
Иу уацхъуыд мæ фæнды бацамонын — «Разрушение нравственности, или Еще раз о культе святилищ» (Северная Осетия. 1999. № 7. 11 февр.), зæгъгæ, æмæ йæ куы бакæсид Раман дæр, уæд хуыздæр бамбариккам кæрæдзийы. Фыссы йæ профессор Хацырты Амзор. Ацы уацхъуыды æвæрд цæуы фарст: «Куда идут деньги от святилищ?!»
Мæнæ йын ахæм дзуапп дæтты фыссæг йæхæдæг:
«Да, конечно, эти деньги предназначаются только для того, чтобы напиваться на празднике Уастырджи до чертиков и потом стрелять из автоматов друг в друга или поднимать бокалы каждый день в святилище.
То, что делается сегодня в святилищах, — это первый признак разрушения нравственной традиции нашего народа.
Сегодня иные общества готовы с оружием в руках отстаивать права на доходы от святилищ.
Заинтересованные общественные структуры, даже так называемые «дзуарылæгтæ», настолько свыклись, в буквальном смысле, с мешками денег этих святилищ, что добровольно они эти свои кормушки не уступят».
Ацы уацхъуыд фыст æрцыд æвддæс азы размæ. Йæ ныхæстæ, йæ хъуыдытæ фыст сты рæстдзинады фæдыл. Куыд уынæм, афтæмæй ацал-ауал азы фæстæ нæ хъуыддæгтæ хуыздæр нæ кæнынц, фæлæ æвзæрдæр. Уый Раманмæ зынгæ дæр нæ кæны, кæд нæ, уæд та йæ нæ фæнды сæ кой кæнын. Уый та хуыйны уырыссагау «консерватизм».
Æркæсæм ноджы, кадджыныл кæй нымайын, уыцы фыссæг Цгъойты Хазбийы фыстытæм йæ уацы «Уастырджимæ кувæн къуыри» (Стыр Ныхас. 2013. № 20):
«Афæдзы дæргъы Уастырджимæ кувæн бæрæгбæттæ бирæ хæттыты вæййынц. Уастырджийы номыл кувæндæтты йын йæ ном табугæнгæ, нымдгæнгæ иумæйагæй ссарынц. Джеоргуыбайы та йæм фæкувынц къуырийы дæргъы æппæтæй дæр сæ иумæйаг куывдты æмæ хицæн хæдзæрт-ты».
Ацы ран хорзæрдæм æрхæссын мæ бон у Рахизфарсы районы Уастырджийы номыл куывд 2 августы 2015 азы. Куыд хуыздæр æмæ уæздандæр ныхæстæ Томайты Савелийы  фыст æрмæджы (Жизнь Правобережья. 2015. № 80. 1 авг.). Иунæг ныхасæн дæр дзы аппарæн нæй, иууылдæр сты сæ бынæтты æмæ хъæугæ, уæздан æвæрд. Хабар та фехъусын кодта бон раздæр, дзидзатæ куы нæма ныккалдтой сфыцынмæ, уæд.
Хуыздæр, фæзминаг дæнцæгæн та æрхæс-дзынæн æрмæг «Джеоргуыбайы бæрæгбон ирон скъолайы» (Стыр Ныхас. 2014. № 22), фыссы йæ Бигъаты Дианæ:
«…Ирыстоны стырдæр æмæ кадджындæр бæрæгбон нæй. Диссаг та уый у, æмæ ацы бæрæгбон бабаста æнгом, æппæт Ирыс-тоны цы адæмыхæттыты минæвæрттæ цæры, уыдоны. Алчи дæр сæ йæ хæсыл нымайы æртæ чъирийы скувын йæ хæдзары.
Мах, Хетæгкаты Къостайы номхæссæг 13-æм скъолайы ахуырдзауттæ æмæ ахуыргæнджытæ дæр, не скъолайы сбæрæг кодтам ацы бæрæгбон…»
Ацы скъолайы хицауад сæ бæрæгбонмæ æрхуыдтой «Иры Стыр Ныхас»-ы уæнг-тæй æртæ лæджы, кæцытæ скуывтой æртæ уæливыхы ирон æгъдаумæ гæсгæ. Бæрæг-боны фæдыл уæздан ныхæстæ фæкодтой скъоладзаутæн æмæ ахуыргæнджытæн. Скъоладзаутæ сæхи хъæппæрисæй равдыс-той хорз концерт.
Куыд уынæм, афтæмæй Джеоргуыбайы бæрæгбон æнæ гал æмæ фырæй дæр æмбæлы сбæрæг кæнын хъæлдзæгæй.

Æрбахæццæ нæ кадджын, цытджын, бæркадджын бæрæгбон — Джеоргуыба — табу йæхицæн, йæ хорзæх нæ уæд, нæ бæркæдтæ нын фылдæрæй-фылдæр кæнæд, хæст æмæ нæ уæззау низтæй бахъахъхъæнæд!


ДЗУСТЫ Барис
Змейкæйы «Ныхас»-ы сæрдар

Комментарии

Комментарии к данной статье отсутствуют

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: