Царды фæд (Газета “Пульс Осетии” № 46, ноябрь 2015)

Диссаг у æрдзы сконд, уыимæ адæймаджы цард. Цалдæр боны мын ацы хъуыды æнцой нæ дæтты иу лæджы хъысмæтыл
хъуыды кæнгæйæ…
Сидзæртæй сæ схъомыл кодта сæ ныййарæг мад Гуырцъион дыууæ фырты æмæ иунæг хойы… Фыды хæстмæ куы акодтой, уæд цалдæр мæйы фæстæ райгуырд кæстæр фырт. Скъоламæ цыдысты æндæр хъæумæ цалдæр километры дарддæр — Ногхъæумæ. Ныййарæг мад, æхсæв-бон нæ хынцгæйæ, фыдæбон кодта йæ кæстæрты хæрзæбонæн. Æнцон нæ уыд фæсхæст, мæгуыр рæстæг сывæллæттæ хъомыл кæнын. Фæлæ алцæмæн дæр фæрæзтой бинонтæ. Ныййарæг мад амыдта йæ кæс-тæртæн раст зонд, цы у хорз æмæ æвзæр, цæмæй фидарæй сæ къæхтыл слæууыдаиккой, архайдта сæ хæрзæбонæн, цæмæй адæмы рæгъы рæсугъдæй рацыдаиккой, æнæфæкъуыхцыйæ царды мидæг сæ бынат ссардтаиккой, ууыл. Рахъомыл сты хæрзконд, хæрзуынд кæстæртæ æртæйæ дæр. Систы хицæн бинонтæ, фæлæ сæ мад сæ фæдыл кæсынæй нæ бафсæст… Ацы æртæ кæстæры, дидинджытæ рагъыл куыд уой, афтæ бæрæг дардтой иннæты ‘хсæн. Арæх-иу мадæн сæ уæздандзинады кой кодтой сыхбæстæ, хъæубæстæ, суанг æцæгæлон адæм дæр. Æртæйæ дæр ацыдысты ахуыры фæндагыл… Сæ астæуккаг, кæй хъысмæтыл хъуыды кодтон, уый — журналист, фыссæг Цгъойты Хазби.
2010 азы мын рацыд сывæллæтты чиныг «Арвы чызг». Чингуыты дукани-йæ мæм æрбадзырдтой, дæ чиныгæн, дам, презентаци скæнæм, зæгъгæ, æмæ мын лæвæрд уыд æрмæстдæр иу бон. Цы кодтаин, кæмæ бадзырдтаин?! Тыхстæн мæхицæн, кæй бахонон чиныджы афæлгæстмæ, ахæм хабары мæхæдæг дæр фыццаг хатт уыдтæн æмæ мæ уавæр куысты радзырдтон ме ‘мбæлттæн. Фæхуыдтон цалдæры, дыууæ ныхасы чиныджы тыххæй дæр зæгъын хъæудзæн, зæгъгæ, æмæ мын цалдæрæй зæрдæ бавæрдтой.
Дыккаг бон сихорыл азылдтæн, зæгъын, мемæ чи ацæудзæн… æмæ, чи газетмæ фыста, чи та хæслæвæрды уыдис, æрмæстдæр ма — Багаты Аврам æмæ Цгъойты Хазби. Дыууæйæ дæр хæрзарæзт, урс хæдæтты, афтæ-мæй араст стæм чингуыты дуканимæ Дзанайы-фырты уынджы. Чиныджы бæрæгбоны кæрæй-кæронмæ дыууæ урс базырау уыдысты мæ фарсмæ.
Уым ма сæмбæлдтæн ме ‘мкусæг Цъебойты Сергейыл дæр æмæ мын æхсызгон куыннæ уыд, зæгъын, бынтон мæгуыр нæ дæн, кæйдæрты зæрдыл ма лæууын… Презентацимæ æрбацыд дзæвгар адæм мæ зонгæ-тæй бирæтæ, сæ цæрæнбон бирæ, сæ хъуыдытæ загътой, цы нæ уыдтæн, уый дæр мæ феппæлыдысты, арфæйагæй фæцæрæнт!
Ацы ныхæстæ цæмæн ракодтон?
Адæймаг хъуыддагæй бæрæг у. Зæ-
гъын мæ фæнды ацы ран сæрмагон-
дæй Цгъойты Хазбийы адæймагдзи-нады тыххæй.
Ныр дæс æмæ ссæдзæм азы кусæм иумæ. Куысты мидæг алцыдæр вæййы, фæзæгъынц, куыст куыст у, уæлдайдæр газеты адæмы раз бæрнондзинад куы хæссай, уæд. Хазби цыфæндыйæ дæр ныггуыбыр кæны æмæ, цы бынаты ис, уым æвдудонæй архайы. Фæразы зæрдæ, уымæн æмæ уарзы йæ адæмы, йæ куыст, йæ газет… Газет та æрвылбонон у. Уæдæ газетмæ бирæ цæуæг алыхуызон адæм ис… Уыдонæн сæ фылдæр фæагурынц Цгъойы-фырты алыхуызон фарстатимæ. Хаттæй-хатт хъуыды дæр акæнын, зæгъын, Хуыцауы тыххæй, ам Хазбийы йеддæмæ кусæг нæй, дунейы куы стæм. Фæлæ ма уый ууыл дзурæг дæр у, æмæ адæмы хъæуы, йæ куырыхон зонд, йæ амынд, йæ фыст, йæ хæрзæг уды хорзæх. Зонынц æй, кæсынц æй газеты, чингуыты æмæ йæм цæуынц…
Лæг фидар у. Æмбаргæ адæймагæн йæ хъуыдыкæнынад дæр арф, бирæ-вæрсыг æмæ дардыл у. Адæммæ уарзондзинад, искæйы зæрдæйы арфмæ цæстуарзонæй ныккæсын æмæ йæ бамбарын, адæймаджы цы агайы, уыцы мидхъуыдытæ æмæ мидсагъæстæн раст аргъ скæнын… æмæ ма, искæд куы бахъæуа, уæд хиуыл фæхæцындзинад дæр. Уыдон се ‘ппæт дæр ахадынц æмæ цæуынц фылдæр адæймаджы уды-хъæдæй, журналистæн та — йæ раст зондахаст æмæ профессионалон дæсныдзинадæй. Уыцы миниуджытæй ифтонг æмæ æххæст у Цгъойы-фырт.
Мæ зæрдыл арæх æрлæууы, 1986 азы зымæгон бон фыццаг хатт Хазбимæ йæ куыстмæ куы бацыдтæн мæ курдиатимæ, цæмæй мæ редак-цимæ куыстмæ райстаиккой, уæд мын аивæй афтæ: «Газеты кусын зын у, нæ бафæраздзынæ…» Иу цалдæр мæйы фæстæ та бацыдтæн, цыдæр фыстытæ дæр мын-иу рацыд газеты фæрстыл æмæ мæ цыдæр ныфс ссыдта редакцимæ кусынмæ. Райстой мæ корректорæй…
Æнцон нæ уыд, уæлдайдæр та æхсæвыгæтты газет-иу æрæгмæ куы
рæвдз кодта… Къахæй-иу куы ахæ-цыдтæн мигъбонты Михайловскийы
ног пълæнттæм, уæд уыцы фыдæбæт-ты мæ уд цы нæ сфæлтæрдта… Фæлæ уарзтон газет æмæ быхстон алцыдæр. Елхотыхъæуы нæ хæдзары стыр кадджын уыд газет «Рæстдзинад». Мæ фыд-иу быдырæй фæскуыст куы æрбацыд, уæд-иу бафарста: газет райстам абон? Исты ма мын дзы бакæсут, зæгъгæ, йæ сывæллæттæм хатыди.
1986 азы 11 июнæй райдыдтон кусын, æмæ мын кæд зын уыд, уæддæр быхстон, мæ мадæлон æвзагмæ стыр уарзондзинад мæ уды кæй æвзæрыд ноджыдæр, фылдæр уый тыххæй. Алы фæззæг дæр-иу редакцийы кусджытæн картоф, науæд цавæрдæр халсартæ баластой. Хазби-иу дысфæлдæхтæй лæггад кодта, æххуыс кодта — фыццаг хистæртæн, стæй та уæд иннæтæн. Уымæ иуварс кæсгæйæ бирæ хатдзæгтæ кодта адæймаг, уæлдайдæр та — лæг куыстæй фидауы, фæллой — царды ратæдзæн æмæ афтæ дарддæр.
Рæстæг цæуы… Æнцон нæу царды гуылфæнты размæ цæуын. Фæлæ мæ зæгъын фæнды: кæд адæмы фарнæй дзаг, æххæст æмæ рæсугъд зæрдæ исчи фæцис, уæд сæ иу у Цгъойты Хазби.
Йæ райдайæнæй йæ кæронмæ — фыдæбонгæнæг, кæстæртæн зонд-
амонæг, царды рæстдзинады фарсхæ-цæг, æцæг ирон нæртон, йæ адæмы сæрхъуызой. Йæ бæрнон куысты ирон адæймаджы фарн, аивдзырды дуне, бæрзонд фæйлаугæ сырх тырысайау, фидарæй дзыллæты размæ чи хæссы, чи фæлгъауы ирон аивадон дзырды хъомысы бæрц æмæ тых, ахæм нæртон гуырд. Уæдæ йæ фыст чингуытæ… Цас зонд æмæ дзы цас тых райсæн ис!.. Æрмæст йæ мифологон дзырдуат «Арвы дуар» дæр у царды чиныг, уый хъуамæ алы ирон хæдзары дæр уа æмæ йæ алы ирон адæймаг дæр фæлтæртæм хæсса, цæмæй хуыздæр, арфдæр зонæм нæ нæртон традицитæ, нæ бæрæгбæтты мидис, фыдæлты цардæй æнусты арфæй, сасирæй луарæгау, цы бирæ хорз æгъдæуттæ фæцыд фæлтæрæй-фæлтæрмæ, æнусæй-æнусмæ, уыдон цæстыгагуыйау хъахъхъæнæм æмæ зонæм.
Исчи зæгъдзæн, æппæлæн ныхæс-тæ… Фæлæ-иу фæлтау мацы зæгъæд. Æппæлæн ныхас мæнмæ нæй. Бирæ хорздзинæдтæ райсæн ис фидар зæрдæйæ, уымæн æмæ у фæзминаг, рæсугъд æмæ кадджын хистæр. Цы у, уый у, æнæ уæлдай ныхас, кæм хъæуа, уым — æгъдау раттынмæ, хъазæн ныхас зæгъынмæ, балæггад кæнынмæ — цины уа, зианы… Адæм алцæмæн дæр — цæрдуд æвдисæн.
Куысты мæ арæх афæрсы:
— Куыд дæ?
— Хуыздæр хъуаг!
Æмæ уæд фæрæвдз вæййы æмæ фæзæгъы:
— Æмæ иууылдæр хъуæгтæ не стæм?
Æмæ уыцы фарстайы арф хъуыды æвæрд ис…
Адæймаг алцæмæй æххæст куы уаид æмæ ныхмæвæрддзинад куы нæ уаид царды, уæд, æвæццæгæн, хæст дæр никуы æмæ никæм уаид,
дуне сабыр уаид, адæмы кæрæдзиуар-зондзинадæй зæхх нæ судзид, фæлæ дидинæг калид æппæт бæстæты дæр. Фæлæ, хъыгагæн, алцæмæй æххæст нæу адæймаджы æрдзон дуне. Æмæ, æвæццæгæн, афтæ куы нæ уаид, уæд адæймаджы цард дæр размæ не
‘ггуырсид.
Бинонты рæбинаг цæджындз, сых-
бæсты кадджын хистæр, мыггаджы
кад æмæ ном, зондамонæг, алцымба-рæг фыд, кæстæртæн уарзон баба. Амондджын дæ, Хазби! Адæм дæ уарзынц. Цы ма уа хуыздæр! Дæ мæ-сыг дæхæдæг амадтай æмæ ама-йыс! Лæгау-лæджы фæд ницæимæ фæхæццæ уыдзæн. Зонæм, æнцон нæ уыд бæрзонд хохы рагъмæ царды цæуын. Æмæ дарддæр дæр нысанмæ дæ фæндаг кæсæнау сыгъдæг æмæ адæмы фарнæй æрттивгæ уæд!
Адæмы уарзыс, сæ хорз, сæ цин, сæ зын сын зæрдæмæ æввахс хæссыс. Сæ фарн дæм сæдæйæ здæхæд! Æниу адæмыл мин-мин цæсты ис, бирæ дзурын дзы цæмæн хъæуы. Хазби, дæ юбилей ацыд, æз та дард уыдтæн кæмдæр…
Бинонты амонд, кæстæрты рæ-сугъддзинад дæ хай уæнт!
БЫЗЫККАТЫ Земфирæ

Комментарии

asols7u73y, 00:04, 18 Дек. 2016

<a >cheap tadacip</a> <a >view website</a> <a >buy clindamycin</a> <a >buy cialis</a> <a >albuterol asthma nebulizer</a>

CharlesRoand, 20:10, 02 Янв. 2017

<a >evista generic availability</a> <a >aygestin birth control</a> <a >buy silagra</a> <a >rogaine</a> <a >duphaston without prescription</a> <a >shallaki</a> <a >buy lanoxin</a> <a >purchase furosemide</a>

Eugeneapami, 10:07, 03 Янв. 2017

<a >kamagra</a> <a >view homepage</a> <a >Cheapest Avalide</a> <a >Acticin</a> <a >buy bupropion</a>

KennethLem, 22:40, 12 Янв. 2017

<a >buy antabuse online no prescription</a> <a >buy generic valtrex online</a> <a >bupropion</a> <a >bonuses</a> <a >malegra fxt</a>

PeterAlima, 13:01, 13 Янв. 2017

<a >vasotec enalapril</a> <a >levaquin online</a> <a >celebrex medication</a> <a >prednisolone</a> <a >valtrex</a>

KennethLem, 13:49, 15 Янв. 2017

wh0cd439412 <a >buy ventolin inhaler online</a> <a >motilium otc</a> <a >albuterol</a> <a >generic caverta</a> <a >ampicillin online</a> <a >furosemide 20 mg tab cost</a> <a >generic wellbutrin</a> <a >cost of prometrium</a> <a >benicar</a>

Tracyfut, 19:35, 15 Янв. 2017

wh0cd826207 <a >anafranil</a> <a >buy alli</a> <a >arimidex</a> <a >hydrochlorothiazide</a> <a >cialis price</a>

AlfredImase, 08:01, 20 Янв. 2017

wh0cd935970 <a >viagra online pharmacy canada</a> <a >canadian pharmacy viagra online</a> <a >additional info</a> <a >buy rimonabant</a> <a >celexa</a> <a >fluoxetine oral</a>

CharlesRoand, 02:40, 04 Мар. 2017

wh0cd918329 <a >misoprostol</a>

Eugeneapami, 20:47, 17 Мар. 2017

wh0cd325050 <a >tadacip</a> <a >acyclovir</a> <a >valtrex on line</a>

KennethLem, 23:59, 03 Апр. 2017

wh0cd922916 <a >isoniazid 300 mg</a>

Aarondeats, 04:01, 27 Май 2017

wh0cd926866 <a >albuterol</a> <a >celebrex without prescription</a>

MichaelJipsy, 01:42, 14 Июн. 2017

wh0cd14038 <a >furosemide 40 mg tablets online</a> <a >elavil generic</a>

Jerryzes, 20:42, 02 Июл. 2017

y4b83f2xrrlege4ln6
<a href=“http://google.us”>google</a>
<a >google</a>
k9wyjcjn9yzwbdj4hv

Mkaasmoob, 04:17, 25 Июл. 2017

qmnpp3s1fzaiogsecu
<a href=“http://google.us”>google</a>
<a >google</a>
85dwtd3mq4w7p0fwt1

Tracyfut, 04:11, 03 Авг. 2017

wh0cd153527 <a >info</a> <a >cafergot</a> <a >elimite</a>

Aarondeats, 22:17, 29 Авг. 2017

wh0cd308138 <a >diclofenac 75 mg</a> <a >effexor generic</a>

CharlesRoand, 20:53, 02 Сен. 2017

wh0cd557481 <a >cephalexin</a>

JohnRax, 23:28, 05 Сен. 2017

<a >payday loan online</a>

CharlesRoand, 23:34, 10 Сен. 2017

wh0cd6508895 <a >levitra</a> <a >generic seroquel</a> <a >provera tablets</a>

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: