Хæмпæлгæрдæджы æмæ æдзæлгъæд ныхасы бын  (Пульс Осетии №4, февраль 2015)

Хуыцау кæй сфæлдыста, уыдонæй сæйрагдæр æмæ ахсджиагдæр у адæймаг. Цæрæгойтæй уæлдай нын не Сфæлдисæг балæвар кодта зонд. Хъуыды кæнын фæразæм, хорз æмæ æвзæр цы у, уый иртасынхъом стæм. Нæ бæрны нын бакодта æрдз, царды фæрæзтæ — дон, зæхх, уæлдæф, хъæд… Æнæ уыдонæй фæцæрæн нæй нæдæр адæмæн, нæдæр цæрæгойтæн. Æмæ уыцы æрдзыл куыд зæрдæбынæй аудæм, куыд æй бахъахъхъæнæм, уымæй аразгæ у нæ абоны цард æмæ нæ фидæн. Фæлæ, хъыгагæн, а фæстаг рæстæджыты мах стæм цардæгас æвдисæнтæ, æрдз æвзæрæрдæм куыд ивы, уымæн. Æмæ уый у фыдвæндаджы хос канд адæмæн нæ, фæлæ цæрæгойтæн дæр.
Кæд æмæ цалдæр азы размæ дæр ма зæххы уæлцъар цъæх-цъæхид дардта гауызы хуызæн кæрдæгæй, уæд абон адæймаджы къах кæдæм хæццæ кæны, уымæн йæ фылдæр хай хæмпæлгæрдæг æмæ сындзыты амæттаг бацис. Рæстмæ адæймаг дзы æдæрсгæ йæ къах кæм æрæвæра, уый нал ис, хизæн бынæттæ скадавар сты. Уæдæ нæ цæугæдæттæ та бынтон кæуинаг уавæрмæ æрцыдысты.
Чысыл лæппу ма куы уыдтæн, уæд нæ хъæуы астæуты цы Хуымæллæджыдон (Камбилеевка) кæлы, уый уыди хæххон суадонау сыгъдæг æмæ хæрзад, нуазынæй дзы не ‘фсæст æрмæст фос нæ, фæлæ адæймаг дæр. Парахат дзы уыдис алыхуызон кæсаг. Уырдæм цыдыстæм нæхи найынмæ æмæ хъазынмæ сæрдыгон тæвд бонты. Уый уыди нæ сабибонты амонды цæугæдон.
Ныр та? Бабын æй кодтой, амардтой йæ «Электроцинк»-ы æмæ спъиртзаводты маргджын æппарæнтæ. Сæ къух æм систой йæ былтыл цæрæг адæмæй дæр бирæтæ — сæ фосы фаджыс сарæзтой донвæдмæ. Кæсаг дзы нал ис, нал дзы фехъусдзынæ хæфсы «хъуахъхъ» дæр. Йæ хъылма смагæй дæрдты лидзынц æрмæст адæм нæ, фæлæ фос æмæ мæргътæ дæр.
Быдыры æрдз ахæм æдзæллагмæ кæй æрцыдис, уый алчи зоны. Фæлæ нæ хæхбæстæ дæр хуыздæр уавæры кæй нæй, уый дæр сусæггаг никæмæн у. Адæм улæфынмæ кæдæм ацæуынц, уым сæ фæстæ не ‘фснайынц, æмæ уы-
цы бынæттæ бонæй-бонмæ, афæдзæй-афæдзмæ быронæй дзаг кæнынц. Цæугæдоны былгæрæтты куы афæлгæсай, уæд дзы къух бакæнæн нæй ацы пластмассæйы æвгтæй æмæ целлофан  дзæкъултæй, газетты пырхæнтæй.
Æрдзæн уыйбæрц бæллæхтæ ракодтам, æмæ йæ хъæдгæмттæн нæ фæразы, хъæрзы, агуры æххуыс. Фæлæ йæ æрхъуыдыгæнæг нæй, йæ æххуысы къух æм ничи бадаргъ кæны. Уæдæ нæ республикæйы сæрмагонд комитет дæр ис, схуыдтой йæ Цæгат Ирыстоны-Аланийы Æрдзхъахъхъæнынады комитет. Фæлæ йæ разамонджытæ æмæ бирæ кусджытæ цы пайда сты нæ республикæйы æрдзы уавæр фæхуыздæрæн, уый нæ зыны. Уæдæ уæд цæй мидæг ис уыцы комитеты куысты мидис?
Зæхх нын хъуамæ мады ад кæна. Уый бæркæдтæй цæрæм, нæ дзуæрттæм дæр уый бæркæдтæй кувæм. Æмæ нæ мадæлтæн куыд аргъ кæнæм, афтæ йæ уарзын æмæ йыл аудын хъæуы. Зæххыл бырон куы акалай, уæд æй маргæ кæныс, йæ хурхыл ын хæцыс. Æмæ ма уæд мард зæххыл цы хъуамæ æрзайа? Мæр фаджысы бын куы фæвæййы, уæд ма фыр катайæ цы акæна, уый нал фæзоны, æмæ суадзы сындзытæ. Афтæмæй нæ алæмæты æрдз хæмпæлгæрдæджы бын кæны…
Уæдæ раппæлинаг уавæры нæй нæ æхсæнадон цардыуаг дæр. Иу иннæйы нæ нымайы, хахуыртæ йыл мысы, фидис-ты бын æй æууæрды. Алчи йæхи лæгдæр æмæ зондджындæрыл нымайы. Иу хатт ма йæ зæгъон, «Иры Стыр Ныхас»-ы ирон æгъдæутты комитеты уæнгтæн сæ удтæ æрдуйæ нарæгдæр систы не ‘гъдæуттыл дзурынæй. Уæдæ сæрмагонд чингуытæ дæр уагъд æрцыд, уæддæр иуæй-иутæ къæрттæй цъула не ‘ппарынц. Уый нæ, фæлæ ма сæхи æнæбындурон «æгъдæуттæ» царды æрфидар кæнынмæ хъавынц, æцæг ирон æгъдауы мидис цæй мидæг ис, уый нæ хатгæйæ. Стæй ахæмтæм цы рæзгæ фæсивæд кæсы, уыдон дæр раст æгъдауæй иппæрд æййафынц, æрлæууынц рæдыд фæндагыл.
Ныры дуджы цард йæ хуыз фæивта, тынг зын цæрæн ссис. Адæм кæм бакусой, мызд кæцæй райсой сæ бинонты дарынмæ, ахæм куыстуæттæ скадавар сты. Кæд раздæр бирæ хъæуккæгтæ фос дардтой æмæ уыдоны фæрцы ирвæзтысты, уæд абон фадæттæ февзæрдæр сты, фосы нымæц къаддæрæй-къаддæр кæны. Холлæгтæ зынаргъ, æмæ фосæн сæ дарыны аргъ сæхицæй дзæвгар фæфылдæр. Æмæ ацы ран мæгуыр лæджы бон ницы у, æнæмæнг дзы хъæуы уæлдæр хицауады æххуыс. Фæлæ уыдоны та цæй мæт ис, сæ фырхъалæй хъайла цæгъдынц, мæгуыр лæджы сагъæс сæм хъаргæ дæр нæ кæны.
Уæлдæр æй загътон, нæ адæмы æнгомдзинад бæллиццаг уавæры кæй нæй. Æмæ, æвæццæгæн, уый абоны æмæ зноны фæстиуæг нæу. Уымæн ирд æвдисæнтæ сты 1937–1938 азты цаутæ. Ирон адæмы хуыздæрты хуыздæртæй 796 адæймаджы, сæ сæрæн ницы зонгæйæ, нымад æрцыдысты адæмы знæгтыл, æмæ сын хаст æрцыди марыны тæрхон. Уый уыди, хахуыртæ чи мысыди, сусæг-æргомæй цъыфкалæн митæ чи кодта хи адæмыл, ахæм æдзæстуарзонты аххосæй. Бынтон диссаг та ма уый у, æмæ уыцы цау-ты Советон Цæдисæй чи бахаудта, уыдоны æхсæн нæ республикæ фыццаг бынат кæй æрцахста. Махæй фылдæр «адæмы знæгтæ» никуы разындис. Афтæ хордтам æмæ абон дæр хæрæм кæрæдзийы.
Ацы уавæрмæ адæймаг куы æркæсы, уæд зæрдæ гæбазгай фæйнæрдæм фæхауы.
Сагъæссаг уавæры сты абон нæ иуæй-иу кувæндæттæ дæр. Дзуарылæг у бæрнон адæймаг, адæмы æвзæрст. Æмæ хъуамæ уа сыгъдæгзæрдæ. Куыд ис уæвæн, æмæ дзуарылæджы ном хæсс, афтæмæй адæмы мысайнæгтæм ныхил?! Уый у стыр худинаг æмæ аллайаг хабар. Мысайнаг табуйаг у, уый хъуамæ хардзгонд цæуа æрмæстдæр, дзуары фæдыл цы хабæрттæ арæзт цæуы, уыдоныл. Адæймаг уый тыххæй нæ сæвæры дзуары бын мысайнаг, æмæ йæ чидæртæ сæ дзыппыты æрæфснайой, фæлæ цæмæй уыцы дзуар ахъаз кæна мысайнаг сæвæрæгæн æмæ йæ бинонтæн.
Раздæр-иу мысайнæгтæм чи ныхылдта, уыдонæн кодтой карз тæрхон, сæ бинонтыл сын кодтой хъоды. Ныр дæр, ахæм хабæрттæ чи кæны, уыдон хъуамæ æфхæрд æййафой тæрхондоны раз. Афтæ куы нæ бакæнæм, уæд нæ дзуæртты нымайгæ дæр нал кæндзыстæм, сæ бынмæ дæр ничиуал цæудзæн, йæхи æмæ йæ бинонты дæр сыл ничиуал фæдзæхсдзæн. Æвæццæгæн, уый уыдзæн ирон адæмы сæфты фæндаг. Кæддæр нарты адæм сæ фырхъалæй Хуыцауы ныхмæ схæцгæйæ куыд фесæфтысты, ахæм хъысмæты хай ма фæуæм мах дæр…

ХÆМЫЦАТЫ Раман

Комментарии

Aarondeats, 10:16, 10 Сен. 2017

wh0cd5994584 <a >metformin medicine</a> <a >buy tadalis sx</a>

MikeRax, 13:11, 13 Сен. 2017

<a >payday loan online</a> <a >for more info</a>

KennethLem, 19:23, 13 Сен. 2017

wh0cd5700662 <a >buy zithromax 500mg</a> <a >site</a> <a >atarax syrup</a>

 <  1 2

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: