Цæй фæдыл у цъиувæдис? (Пульс Осетии №1, январь 2015)

Не ‘гъдæуттыл рацыдис бирæ чингуытæ, уыдонимæ æрæджы — «Чындзхаст, чызгæрвыст æмæ марды æгъдæуттæ». Ацы чиныг арæзт æрцыд Иры «Стыр Ныхас»-ы ирон æгъдæутты комитеты уæнгты хъæппæрисæй, сæ сæргъы Мырзаганты Махар. Чиныгæн йæ сæйрагдæр нысан у, цæмæй иу адæм уæвгæйæ дихтæ ма кæнæм къуыдайрæгтыл, дыгурæттыл, чысайнæгтыл æмæ а. д., фæлæ кæрæдзимæ æнгом æрбалæууæм æмæ иу фæткмæ рахизæм. Æмæ нын уæд, нæ дзæнæты бадинаг фыдæлтæ цы рæсугъд æмæ мидисджын æгъдæуттæ æмæ традицитæ ныууагътой, уыдон хъахъхъæд цæудзысты. Нæ кæстæрты сыл куыд сахуыр кæнæм, цæмæй сомбон хистæры бынатмæ куы бахизой, уæд ифтонг уой æгъдау æмæ æфсармæй. Æмæ уæд уыдзысты сæ фыдæлты кад æмæ намысы аккаг.
Æрæджы не ‘гъдæутты фæдыл газет «Пульс Осетии»-йы бакастæн Алагиры районы Ныхасы сæрдары хæдивæг Хæбæлаты Дзамболаты уацхъуыд «Кæй хъæуынц ахæм зондамонтæ?», зæгъгæ. Цы йæ сусæг кæнон, кæсын æй куы райдыдтон, уæд мæхинымæр ахъуыды кодтон: «Ацы уацхъуыды автор цы хорз лæг у, Иры “Стыр Ныхас”-ы уæнгтæ цы удуæлдай фыдæбон кæнынц, уый куыд бæстон зоны!» Фæлæ, хъыгагæн, фыдæнхъæл фæдæн. Уацхъуыды кæронмæ бамбæрстон, кæй фæтагъд кодтон рæдыд хатдзæгыл. Ахæм уавæр абарæн ис, мæнæ цинтæ кæнгæйæ адæймаг сывæллоны сæрыл йæ къух лæгъз куы æруадза, стæй йын æваст йе ‘хсæрфарс куы ныггæрах кæна, уыимæ.
Афтæ бакодта уацхъуыды автор. Раздæр раппæлыд «Стыр Ныхас»-ы ирон æгъдæутты комитетæй, кæй аразынц æмбырдтæ Ирыстоны хъæуты æмæ сахарты, адæмы кæй æфтауынц иу зонд, иу æгъдауыл. Стæй æвиппайды, хур бон æнæнхъæлæджы тæрккъæвдамæ куыд раива, афтæ къæссавæлдæхт фæци. Æмæ райдыдта æнæрвæссон ныхæстæ, цъыфкалæн фидистæ. Нæ фыдæлтæ иуæй-иу адæймæгты тыххæй афтæ дзырдтой: «Уымæ ис хъылмазонд, йæ роны дур хæссы. Æмæ уыцы дур кæд æмæ кæуыл ныццæвдзæн, уый зын зæгъæн у». Абон сбæрæг ис, ахæм цæфы нысанæн æвзæрст кæй æрцыд «Стыр Ныхас»-ы ирон æгъдæутты комитет. Уыцы дурæй автор иу адæймагмæ нæ бахъавыд, фæлæ Ирыстоны разагъды лæгтæй бирæтæм. Æмæ ма йæ хъавды мидис куы уаид, уæд ын адæймаг исты хуызты быхсид, фæлæ у æнæбындурон.
Цæмæй мæ ныхасы æлхынцъ райхалон, уый тыххæй æрхæсдзынæн иу цалдæр дæнцæджы, ды, Дзамболат, газеты кæй рауагътай, уыдонæй. Æмæ сæ фæдыл зæгъдзынæн мæ фиппаинæгтæ.
1. Фыссыс (ома чиныджы афтæ фыст ис): «Хистæр куы фæкувы (1-аг гаджи-дау), уæд бадты адæм иууылдæр лæууынц бæгъæмсарæй, кæстæртæ та лæууынц
хистæрты рахизфарс (ног чиныг 27-æм фарс)».
Ам галиу ныхасæй цы ис? Канд кæстæртæ нæ, фæлæ ма хистæртæй дæр бирæтæ нывыл нæ хатынц, худ кæд кæнгæ æмæ исгæ у, уый. Ахæмтæ чысыл нæй, зианы рæстæг сæ худтæ чи сисынц. Стæй цины æмæ зианы хистæрæн йæ кæцы фарс æрлæууын хъæуы, уый дæр нæ хатынц.
Иу чиныджы фыст уыди ахæм ныхæстæ дæр: «Уырдыглæууæг зианы фынджы уæлхъус хъуамæ лæууа рахизæрдыгæй». Уый куыд раст у?!
Дарддæр. Æз мæхи цæстытæй федтон, къухылхæцæг æмæ æмдзуарджын чындзы хистæры галиу фарс куыд æрлæууын кодтой, уый.
Ныхас цы чиныгыл цæуы, уый мын æнæзонгæ нæу, уымæн æмæ йæ куы арæзтой, уæд дзы æз дæр архайдтон. Æмæ нæ размæ сæвæрдтам хæс, цæмæй фыст æрцæуа хуымæтæг, æнцон æмбарæн æвзагæй. Канд хистæртæ нæ, фæлæ дзы кæстæртæ дæр куыд пайда кæной. Æмæ уым аиппæй цы ис? Уайдзæфты бæсты автортæн бузныг зæгъын хъæуы.
2. Фыссыс: «Чындзæхсæвы хистæрæн бадын кæнын хъæуы, ирон æгъдæуттæ хорз чи зоны, ахæм адæймаджы». Æмæ ацы ныхас цæмæндæр дæ зæрдæмæ нæ цæуы. Стæй амоныс, 27-æм фарсыл фыст кæй ис, уый дæр. Мæнæ мæ разы сты дыууæ чиныджы, æмæ дзы сæ иуы дæр уыцы фарсыл уый кой нæй. Кæцæй ист сты ацы мæнг ныхæстæ?
Ирон фынджы бирæ фарн ис, æгъдау домаг у. Æмæ йæ сæргъы хъуамæ ахæм лæг бада, ирон æгъдæуттæй ифтонг чи у. Æмæ фынджы æгъдау йæ бынаты уыдзæн.
3. Фыссыс: «Кувгæйæ хистæртæ рахиз къухæй фæхæцынц нуазæныл, галиу къухæй та фæхæцынц кувинагыл (32-аг фарс)».
Цы та ис ам аипп ныхасæй?
Нæ сыхаг хъæутæй иуы уыдтæн хуынд Уациллайы бæрæгбоны фæдыл. Æмæ мæхи цæстытæй федтон, хистæр йæ рахиз къухмæ кусарты базыг куыд райста, йæ галиу къухмæ та бæгæныйы къус. Куыд фидауы ахæм «æгъдау»?
4. Фыссыс: «Скувыны размæ астæуккаг уæлибæх фæбырын кæнын хъæуы рахизæрдæм, уæллаг та — галиуæрдæм». Стæй зæгъыс: «Цы ахъуыды кæндзысты нæ хистæртæ, ацы зондамонæн ныхæстæ куы фехъусой, уæд?»
Дзуапп дæттын дæ фарстæн. Нывыл хистæр куы бакæса ацы ныхæстæ, уæд йæ зæрдæ хъуамæ барухс уа, уымæн æмæ дзы галиуæй ницы ис. Афтæ домы нæ ирон фæтк. Зондамонд та абоны онг фыдбылыз никæмæн æрхаста. Зæрдæйы цин хъуамæ йæ былтæй акæла, ахæм хистæртæ нæм кæй ис. Æмæ сæрыстыр уæм, нæ ирон æгъдæутты фæтк халын чи нæ уадзы, нæ кæстæрты раст фæндагыл чи æфтауы, ахæм адæмæй.
Æрæджы телеуынады арæзт æрцыди равдыст не ‘гъдæутты фæдыл. Ныхас дзы цыд, куыд растдæр æвæргæ сты ирон фынгыл æртæ кæрдзыны (уæлибæхы). Сæ иу сыстад æмæ амоны: «Мæнæ уæллаг кæрдзын фæбырын кæнын хъæуы рахизæрдæм, дыккаг та галиуæрдæм». Цы не ‘мбæлы, ахæм æгъдау!
Куыд уынæм, афтæмæй чидæртæ нырмæ нæ зонынц, æртæ кæрдзыны фынгыл куыд æвæргæ сты, уый. Ды та сæ, Дзамболат, уæлдай зондамонæн ныхæстыл нымайыс.
Бафиппайын хъæуы уый дæр, æмæ ма кæмдæрты зианы фынгтыл æртæ кæрдзыны кæй æрæвæрынц. Уый фæдыл æрхæсдзынæн дæнцæг. Уыдтæн ме ‘рвадæлтæм зианы фæдыл иу хъæуы. Æгъдау куыд амыдта, афтæ бадтæн æртыккаг хистæрæн. Кæсын, æмæ хистæры раз æртæ кæрдзыны æвæрд. Уæлæмæ хистæрмæ дзурын рæсугъд нæу, фæлæ мæхи нæ баурæдтон: «Ам цины фынг нæу, æмæ дзы иу уæлибæх сисын хъæуы». Хистæр дыууæ нал загъта, басаст, рæдыдæй кæй æрæвæрдтой æртæ кæрдзыны.
Куыд уынæм, афтæмæй канд кæстæртæ нæ, фæлæ ма хистæртæй дæр ис, нæ фынджы хуымæтæг æгъдæуттæ чи нæ зоны, куыд æмбæлы, афтæ.
5. Фыссыс: «Бадты кæрон 2-аг кæнæ 3-аг хистæр хъуамæ арфæ ракæна бадты хистæрæн». Æмæ дæм уый та бынтон диссаг фæкаст.
Ды иу æмæ дыууæ хатты нæ бадтаис хистæрæн, æмæ дын æнæзонгæ нæу, фынджы хистæрыл цы уæззау уаргъ æвæрд вæййы. Уый фынгæн цы æгъдау дæтта, ахæм æгъдауыл хæст вæййынц бадты адæм дæр. Нывыл хистæр фынгыл бадгæйæ бирæ фыдæбон бакæны. Афтæ зæгъæн ис, æмæ тох фæкæны, цæмæй, йæ дæле цы кæстæртæ фæбадынц, уыдон сæхимæ æгæр ма фæкæсой карз нозтæй. Æмæ ахæм хистæрæн раарфæ кæнын дæумæ гæсгæ цæуылнæ æмбæлы? Ды та йæ æдзæлгъæд митыл цæмæн нымайыс?
Газет «Рæстдзинад»-ы Цгъойты Хазбийы уацхъуыд «Ирон фынгæн — æххуырст хистæр», зæгъгæ, куы бакастæн, уæд фæуыргъуыйау дæн. Зæгъын, ацы «ног æгъдау» та нæм кæцæй фæзынди? Æмæ ма уымæй худинагдæр æмæ аллайагдæр цы хъуамæ уа? Стыр Хуыцау, Уастырджи, зæдтæ æмæ дауджыты нæмттæ ссарæггаг æхца чи исы, уый цавæр ирон лæг у? Уый канд йæхи нæ худинаг кæны, фæлæ ма худинаджы гакк æвæры æнæхъæн ирон адæмыл дæр. Бирæтæ сæ фырхъалæй хъайла цæгъдынц, сæхи равдисыны охыл ма цы акæной, уый нал зонынц. Æмæ хъуыды кæнынц алыхуызон «ног æгъдæуттæ», нæ фыдæлтæ нын цы алæмæты æгъдæуттæ ныууагътой, уыдон та сæ къахы фындзтæй схойынц. Царциаты дисса-джы Нарты кадджыты æмæ бирææнусон таурæгъты нæ фыдæлтæ æрымысын кæй нæ бафæрæзтой, уыцы диссæгтæ абон нæ царды уадзынц чидæртæ.
Кæй зæгъын æй хъæуы, æххуырст хистæр фынгыл куы бада, уæд уымæн цæй арфæ хъæуы? Фæлæ нывыл хистæрæн раарфæ кæнын æмбæлгæ æгъдау у.
6. Фыссыс: «Нæ куывды æмæ зианы бон дæр адæймаджы фарсмæ æрбалæууынц æмæ феххуыс кæнынц бирæ фæкæсджытæ. Уыцы фæкæсджыты циндзинады фæхонынц лæггадгæнджытæ, зианы та — фыдæбонгæнджытæ, фæлæ сæ цины дæр æмæ зианы дæр чиныджы автортæ хонынц “лæггадгæнджытæ” (48-æм фарс).»
Æз тынг лæмбынæг бакастæн ног чиныджы 48-æм фарс, æмæ дзы мæ цæст не
‘рхæцыд дзырд «лæггадгæнджытæ»-йыл. Ды та йæ кæцæй систай, уый бæрæг нæу. Зæгъын хъæуы уый, æмæ зæронд чиныджы кæй æрцыд чысыл рæдыд, зианы чи феххуыс кæны, уыдоны «лæггадгæнджытæ» кæй схуыдтой, æмæ йæ ног чиныджы сраст кодтой.
7. Иу дæрзæг рæдыды тыххæй ма. Зæронд чиныджы (51-аг фарс) рæдыдæй фыст ис: «Бæркады рæгъы размæ кусарты сæры галиу хъус ралыг кæнынц, фæсаджил æй кæнынц, цæхх ыл æркæнынц æмæ йæ кусарты сæры уæлæ æрæвæрынц, лыггæнæн кæстæрты æрдæм».
Ды та йæ схæццæ кодтай æмæ зæгъыс, цыма дзы фыст ис: «Хъус куы ралыг кæнынц, уæд æй æрæвæрынц кусарты уæлæ, йæ лыггæнæн хистæрты ‘рдæм»…
Дарддæр. Зæронд чиныджы рæдыд растгонд æрцыди ноджы. Фæлæ Дзамболат куыд зæгъы, афтæ фыст иу чиныджы дæр нæй. Кæсæм (ног чиныджы
50-æм фарс): «Бæркады рæгъы размæ кусарты сæры галиу хъус ралыг кæнынц, фæсаджил æй кæнынц, цæхх ыл айзæ-рынц æмæ йæ кусарты сæры уæлæ æрæ-вæрынц, йæ лыггæнæн хистæрты ‘рдæм куыд уа, афтæ». Ды та фыссыс, «йæ лыг-
гæнæн кæстæрты ‘рдæм», зæгъгæ. Стæй
зæгъыс, «хъус куы ралыг кæнынц, уæд
æй кусарты уæлæ æрæвæрынц». Куыд?
Кусарт раджы куы ныддихтæ кодтой хæйттыл, уæд ногæй хистæрты раз æнæ-хъæнæй куыд фегуырди?
Ноджы, Дзамболат, зæгъын мæ фæнды уый, æмæ кусарт кæй акæнынц циндзинады, нывонд куы скæнынц стур кæнæ фыр, уæд. Зианæн цы аргæвдынц, уый кусарт нæ хуыйны, уымæн ис йæхи ном…
Куыд уынæм, афтæмæй нын, Дзамболат, не ‘гъдæуттæ схæццæ-мæццæ кодтай, арвистон сæ рауад. Æмæ, дæхи загъдау, кæй хъæуынц ахæм зондамонæнтæ, дæхæдæг сæ нывыл куы нæ хатыс, уæд?
Цалдæр ныхасы ног чиныджы (2-аг рауагъд) тыххæй. Ныртæккæйы царды алцыдæр зынаргъ у, адæмæн тынг зын цæрæн ссис. Иу дзулы къæбæр дæр дын æнæ æхца ничи ратдзæн.
Дзамболат! Ды зоныс, уыцы чиныг цæмæй джиппы рацыдаид, уымæн Мырзаганты Махар цалдæр азы йæ пенсийы капеччытæ (75 мин сомы) кæй фембырд кодта, уый? Чи бакæндзæн афтæ? Уыцы æхцатæ йæ бинонты хъуырæй стыдта, æмæ йын бузныг ма зæгъ, фæлæ йæ хахуырты бын фæкæн! Куыд рæсугьд дæм кæсы уый? Арфæйы ныхæсты аккаг сты, чиныгыл цы бирæ адæм фæфыдæбон кодтой, уыдон — 100 адæймагæй фылдæр сты. Уыдоны æхсæн профессортæ Дзаттиаты Руслан, Хъараты Аслæнбег, Хацырты Анзор, Гаппуаты Тæтæрхъан. Йæ фæллойы хай дзы бахаста ацы уацхъуыды автор дæр.
Махарыл æххæст кæны 90 азы. Уыцы кары чи бацæуы, уый хъуамæ йæ хæдзары бада, йæ æнгуылдз уазал доны дæр мауал атула. Уый та æхсæнадон кусджытæн сæ активондæртæй фыццаг у. Æмæ дзы мах, кæстæртæ, сæрыстыр стæм, нæ уæле ахæм куырыхон хистæр кæй ис.
Махар! Къорд азты ма нын дзæбæх, æнæнизæй фæцæр, бирæ дæ чи уарзы, уыдоны фæндиаг у. Уастырджи дæ йæ рахиз къабазы бын дарæд!

ХÆМЫЦАТЫ Раман,
Иры «Стыр Ныхас»-ы уæнг, Рахизфарсы районы Ныхасы ирон æгъдæутты комитеты сæрдар

Комментарии

asol59pnj0, 00:56, 30 Сен. 2016

<a >ampicillin 500mg</a> <a >renova tretinoin cream</a> <a >valtrex generic</a> <a >bupropion</a>

PeterAlima, 02:47, 05 Янв. 2017

<a >cipro</a> <a >amitriptyline 10 mg</a> <a >antibiotics clindamycin</a> <a >cafergot</a> <a >lasix</a> <a >price of viagra</a>

BennyHanty, 13:05, 05 Янв. 2017

<a >doxycycline</a> <a >buy clindamycin gel</a> <a >methotrexate</a> <a >viagra</a> <a >advair medication</a> <a >celexa</a> <a >vardenafil</a>

BennyHanty, 19:37, 15 Янв. 2017

wh0cd629588 <a >generic for keflex</a> <a >lipitor 20</a> <a >where to buy levitra online</a> <a >generic vantin</a> <a >diclofenac</a>

Tracyfut, 06:41, 18 Янв. 2017

wh0cd630507 <a >full article</a> <a >synthroid</a> <a >confido online</a> <a >levaquin</a> <a >buy cheap generic viagra online</a> <a >allopurinol</a> <a >malegra dxt</a> <a >medrol</a> <a >augmentin 875</a>

Eugeneapami, 12:30, 18 Янв. 2017

wh0cd820695 <a >hydrochlorothiazide</a> <a >rocaltrol without prescription</a> <a >purchase augmentin</a> <a >viagra generic</a> <a >buy tadalis sx</a> <a >tamoxifen gynecomastia</a> <a >tamoxifen citrate</a> <a >albuterol</a> <a >crestor 10 mg</a>

MichaelJipsy, 04:11, 21 Янв. 2017

wh0cd531502 <a >buy celexa cheap</a> <a >moduretic online</a> <a >celebrex</a> <a >apcalis</a> <a >zoloft online order</a> <a >medrol</a> <a >furosemide 20 mg</a> <a >lipitor</a> <a >pfizer viagra 100mg price</a> <a >lisinopril pill</a>

CharlesRoand, 19:26, 22 Янв. 2017

wh0cd127047 <a >buy bactroban</a> <a >lisinopril</a> <a >trazodone</a> <a >amoxicillin 500 mg</a> <a >advair diskus generic</a> <a >proscar</a>

BennyHanty, 06:04, 17 Мар. 2017

wh0cd273486 <a >provera</a> <a >bupropion xl</a> <a >clindamycin prices</a> <a >sildenafil over the counter</a>

CharlesRoand, 08:05, 19 Май 2017

wh0cd721846 <a >Order Zithromax</a> <a >Augmentin Online</a>

MichaelJipsy, 00:56, 29 Май 2017

wh0cd753565 <a >cialis online</a>

Tracyfut, 06:06, 29 Май 2017

wh0cd276927 <a >viagra online</a> <a >cialis 20mg</a>

CharlesRoand, 20:03, 08 Июн. 2017

wh0cd721846 <a >suhagra online</a>

KennethLem, 22:07, 19 Июл. 2017

wh0cd961731 <a >indocin</a> <a >diflucan</a> <a >buy flagyl</a> <a >provera</a>

AlfredImase, 02:40, 24 Июл. 2017

wh0cd118932 <a >atrovent nasal spray</a> <a >geriforte</a> <a >triamterene-hctz 75-50 mg</a> <a >tetracycline</a>

Aarondeats, 20:28, 03 Авг. 2017

wh0cd482465 <a >differin</a> <a >provera cost</a> <a >inderal</a> <a >celebrex from canada without a prescription</a> <a >procardia</a> <a >paxil</a>

CharlesRoand, 20:41, 04 Авг. 2017

wh0cd548628 <a >myambutol</a> <a >lamisil</a> <a >aciphex</a> <a >prescription naprosyn</a> <a >florinef for hypotension</a> <a >allegra 180</a> <a >going here</a>

Eugeneapami, 08:22, 07 Авг. 2017

wh0cd204798 <a >wellbutrin online</a> <a >lisinopril tablets</a> <a >Antibiotics Cipro</a>

KennethLem, 07:16, 21 Авг. 2017

wh0cd25754 <a >recommended reading</a> <a >noroxin</a> <a >cost of viagra</a>

AlfredImase, 18:42, 04 Сен. 2017

wh0cd998328 <a >lisinopril</a> <a >neo medrol</a> <a >flagyl</a>

 1 2 >

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: