«МАХ ДУГ» 2015 азы (Пульс Осетии №47, декабрь 2014)

Нæ зынаргъ кæсджытæ! Фидæн аз хъæздыг у алы цаутæй, стыр кады аккаг чи у, ахæмтæй. Сæйраджыдæр, не стырдæр бæрæгбоныл — Уæлахизыл — сæххæст уыдзæн 70 азы. Фыдыбæстæйы Стыр хæсты чи архайдта, уыцы ирон фысджытæ бирæ сты. Æмæ се сбуц кæнын у нæ цытджын хæс.
Нæ дзæнæтыбадинæгтæй Æгъуызаты
Иуанейыл æххæст кæны 240 азы, Мамсыраты Темырболатыл — 170, Секъайыл — 160, Æмбалты Цоцкойыл — 145, Барахъты Гино æмæ Хъороты Дауытыл — фæйнæ 125 азы, Хъуылаты Созырыхъойыл — 115 азы, Уруймæгты Езетхан æмæ Дзесты Куыдзæгыл — 110-гай азтæ, Токаты Асæх, Дзадтиаты Тотырбег, Хуадонты Иссæ æмæ Хуытъинаты Цыппуйыл — 105-гай азтæ, Кочысаты Мухарбег, Хъайттаты Сергей, Баситы Михал æмæ Букуылты Алыксийыл — фæйнæ 95 азы, Дзуццаты Хадзы-Муратыл — 80 азы, Джыккайты Шамил æмæ Хæмыцаты Албеджы райгуырдыл — фæйнæ 75 азы, Хаджеты Таймуразыл — 70 азы. Сæ нæмттæ сын кад æмæ радæй æрымысдзыс-тæм.
Нæ литературæйы абоны зиууæттæй сæ 75 азы бæрæг кæндзысты Чеджемты Геор æмæ Цгъойты Хазби. Юбиляртæ уыдзысты Дауырæ æмæ Томайты Мисурхан. Нафийыл сæххæст уыдзæни 90 азы, Къадзаты Станиславыл та 60 азы.
Сæ ног уацмыстæй нын зæрдæ бавæрдтой Хуыгаты Сергей (уацау), Цгъойты Хазби (новеллæтæ, уацау), Малиты Хасан (роман «Быныхъæу»), Агънаты Гæстæн (радзырд), Цомартаты Изæтбег («Цъæхдзаст донычызг»-æн
йæ кæрон), Черчесты Хъасболат (радзырдты цикл), Дзасохты Музафер, Гусалты Барис (прозаикон уацмыстæ), Тедеты Ефим, Абайты Эдуард, Гетъоты Виктор, Къибирты Амырхан, Бабочиты Руслан, Касаты Батрадз, Косты Лизæ, Къадзаты Станислав, Къодоты Альберт, Скъодтаты Эльбрус, Фидараты Руслан, Баситы Зæлинæ, Мулдарты Мурат, Аслæмырзаты Дзерассæ (æмдзæвгæтæ).
Нырмæ дæр-иу куыд уыд, афтæ журнал хъæздыг уыдзæни публицистон, зонадон, фольклорон æрмæгæй. Рох нæ нæу нæ нывгæнджыты, артистты, музыкантты сфæлдыстад дæр. Ахсджиаг хъуыддагыл нымайæм æндæр адæмты фысджыты уацмыстæ ирон æвзагмæ тæлмац кæнын дæр.
Зындгонд итайлаг поэт Данте Алигьерийы райгуырдыл фидæн аз æххæст кæны 750 азы, араббаг поэт Абу-т-Тайиб Ахмед ибн аль-Хусейн Мутанаббийы райгуырдыл — 1100, даниаг фыссæг Ханс Кристиан Андерсены райгуырдыл — 210, Сергей Есенины райгуырдыл — 120, Константин Симоновы райгуырдыл та — 100. Уыдон дæр рохуаты нæ баззайдзысты.
Ногæй та сæрмагондæй дзурæм ирон æвзаджы ахуыргæнджытæм: «Мах дуджы» ис рубрикæтæ «Ахуыргæнæгæн æххуысæн» æмæ «Литературæйы фарстатæ» — уроктæ аразын куыд хъæуы, уый фæдыл методикон æрмæг, стæй аивадон уацмысты тыххæй уацтæ. Арæх дзы вæййы нæ раздæры æмæ абоны фысджыты къамтæ дæр — уыдон дæр урокты цæстуынгæ æрмæгæн æнæмæнг сбæздзысты! Курæг стæм: ма базивæг кæнут 2015 азæн «Мах дуг» рафыссынмæ.

Журналы редакци
ТÆЛМАЦТÆ
Мигель де Унамуно
АФОРИЗМТÆ, ЦИТАТÆТÆ
Сылгоймаг сыгъдæгуд æмæ табуйаг у, фæлæ йæ азарæй иннæтæ тæригъæдджын свæййынц.
Алы адæймаг дæр æнæхъæн дуне у.
Цæрынхъом вæййы, æрмæстдæр разæнгардæй, зæрдиагæй чи фæархайы, уый.
А дунейыл адæймагæй æнæуагдæр, хæлддæр цæрæгой нæй.
Кувын нæ уæлдæф у. Кувын нæ зæрдыл æрлæууы, хуыдуг кæнын куы райдайæм, æрмæст уæд.
Иуæй-иу хатт кæуын дæр æвзæр нæу: цы хъылматæ, чъизитæ федтай, уыдон цæссыгтæй уæддæр æрæхсдзынæ.

АРВИСТОН
ФÆТÆГТЫ НЫХÆСТÆ ÆМÆ МИТÆ
Александр Македойнагмæ бахатыдысты, Олимпаг хъæзтыты, дам, ды дæр дæ тыхтæ куы бафæлварис. Уый сын афтæ:
— Кæд мæ ныхмæлæуджытæ паддзæхтæ уыдзысты, уæд — табуафси.
Александрæн йæ дæлбар адæм загътой, не знæгтæм, дам, æхсæвыгон бабырсæм. Уый дзуапп радта:
— Æз уæлахиз давгæ нæ кæнын.
Вильгельм Тыхгæнæг (англисаг къарол) загъта: «Æнахуыргонд къарол, паддзахы худ чи ныккодта, ахæм хæрæг у».
Генрих IV (Наваррæйаг): «Де знæгтæй цæмæй фервæзай, уый тыххæй сæ дæхицæн лымæнтæ скæн».
Шведаг Кристинæ: «Хиппæлойтæ хъæбатыр нæ вæййынц, хъæбатыртæ хиппæлой нæ вæййынц».
Цыдæр политикон хъуыддаджы фæдыл æрцахстой фыссæг Цебриковайы æмæ хабар фехъусын кодтой Александр Æртыккæгæмæн. Уый ахæм резолюци ныффыста: «Ауа-дзут уыцы зæронд æдылы къоппайы».
Бисмарк: «Уæрæсейы ныхмæ макуы мацы сфæнд кæнут, уымæн æмæ уын уæ цавæрфæнды хин мийæн дæр дзуапп ратдзæн æдылы мийæ».
Бисмаркæн йæ иу зонгæ æппæлыди социализмы идейæтæй, фæнымадта йын уыцы системæйы миниуджытæ. Бисмарк лæмбынæг фæхъуыста, стæй æрæджиау загъта:
— Æвзæр не сты, кæй кой фæкодтай, уыцы идейæтæ. Хорз уаид, царды сæ рауадз, уæд, æвгъау дæм цы бæстæ нæ кæсы, уым — зæгъæм, Уæрæсейы.
Джулио Мазарини (Францы фыццаг министр): «Уымæй номдзыд къарол рауайдзæни: цы хъуыды кæны, уый никуы фæдзуры». «Адæм се ‘ппæт дæр рæстзæрдæ сты, зæгъгæ, нымай, цæргæ та кæн, цыма цæстфæлдахджыты ‘хсæн дæ, афтæ».

ХЪÆЛДЗÆГ ХАБÆРТТÆ

«Мæныл дæр уал уыйбæрц рацæуа...»
Йæ фыды æфсымæр, зæронд æвæстаг Беппи тынг æххуыс кодта Дзеуайæн. Алцыппæт ын ласта: уæд зæгъай нартхорæй, картофæй, цыхтæй, дзуллаг ссадæй, суанг кусæрттаджы онг. Мæнæ та йын абон дæр, афæдз æмæ ‘рдæг кæуыл цæуы, ахæм уæныг слæвар кодта Уастырджийы бонтæм. Уый фенгæйæ, йæ сыхаг Датуа Дзеуайæн йæ цæстмæ бадардта:
— Дæуыл, Дзеуа, дæс æмæ ссæдз азы цæуы, Беппийыл та — цыппарыссæдз азы, уæддæр ма дæм уый кæсы. Хъуамæ йын ды ‘ххуыс кæнис.
— Мæныл дæр уыйбæрц куы рацæуа, уæд ын æххуыс кæнын райдайдзынæн, — цæттæ та уыд йæ дзуапп Дзеуайæн.

«Картæфтæ басыгъдысты…»
Гуырдзыстоны аргъуантæй иуы сугсæттæгæй кусгæйæ Дзеуайы фыд Мозо дины хабæрттæй дæр цæуылдæрты ацахуыр. Сæхимæ цы бон æрбаздæхт, уымæй гыццыл раздæр фæци арæзт Зруджы Мадымайрæмы аргъуан. Фæлæ дзы чи куыстаид, ахæмæй никæй ардтой. Гъемæ йæ хъул сах абадти Мозойæн, æвæстиатæй йæ райстой сауджыны бынатмæ.
Фыццаг бон куы рахызт адæмы размæ йæ сау фæлысты, уæд сын ивазгæ хъæлæсæй бамбарын кодта, цы сæ кæнын хъæуы, уый:
— Æз куыд кæнон, афтæ-иу кæнут. Æз цы дзурон, афтæ-иу дзурут.
Йæ ныхас кæронмæ нæма ахæццæ, афтæ йæ фындзыл ауади хуыдуггæнæн сыгъды тæф. Фæстæмæ фæзылд æмæ дзуры диакъонмæ:
— Картæфтæ басыгъдысты…
«Картæфтæ басыгъдысты», — ныййазæлыд йæ фæстæ кувæг адæмы хъæлæс.
— Сымахмæ нæ дзырдтон, — адæмы ‘рдæм разилгæйæ загъта Мозо.
«Сымахмæ нæ дзырдтон», — æмхъæр та ныккодтой уыдон дæр.
— Оу, мæнæ фысвос! — рамæсты сау-джын.
«Оу, мæнæ фысвос», — аргъуаны къултæ та ныццарыдтой адæмы тыхджын хъæрæй.
«Уый гæды ныхас у…»
Иуахæмы Дзеуа æмæ йæ сыхаг Бачче бацыдысты Тибы суармæ. Хорз дзы куы банызтой, уæд Бачче дзуры Дзеуамæ:
— Тынг пайда йæ хонынц ацы суар, уæлдайдæр йæ уыргтæй рынчын чи у, уыдонæн. Суанг, дам, сын сæ дуртæ дæр батайын кæны.
— Уый гæды ныхас у, — нæ баууæндыд Дзеуа. — Уый афтæ куы уаид, уæд фыццагдæр, дæлæ йæ быны цы дуртæ ис, уыдон батаиккой.

«Афтæмæйты куы уаид…»
Дзеуа ленк кæнын кæй нæ зыдта, уымæ гæсгæ-иу йæхи надта тæнджыты. Фæлæ йæ ацы хатт йæхæдæг дæр нæ бамбæрста, зилæнæн йæ тæккæ арфы куыд смидæг, уый. Æмæ хъæр кæны, сиды æххуысмæ, тилы йæ гæндзæхтæ. Уайтагъд æм фæфæдис сты, змисыл чи хуыссыд, уыцы лæппутæ æмæ йæ былмæ раппæрстой. Йе ‘муд куы ‘рцыд, уæд æм йæ ирвæзынгæнджытæй иу дзуры:
— Хуыцауы тыххæй, Дзеуа, стыр доны раз куы цæрыс, уæд дын худинаг нæу, нырмæ ленк кæнын ма сахуыр у!
— Уый афтæмæйты куы уаид, уæд ды та номдзыд дохтыры раз цæрыс æмæ дæуæй дæр стыр дохтыр рауадаид.

Хорз адæм! Рафыссут журнал «Мах дуг» 2015 азæн. Йæ рафыссыны аргъ афæдзы æмбисæн — 290 сомы æмæ 10 капеччы. Индекс 73247.
Дзæуджыхъæуккæгтæн журнал рафыссæн ис редакцийæн йæхи мидæг дæр. Уый сын асламдæр сыстдзæни: афæдзæн 220 сомы.
Редакцийы адрис: Дзæуджыхъæу, Къос-
тайы проспект, 11, Мыхуыры хæдзар, «Мах дуджы» редакци.

Комментарии

Диана, 08:15, 01 Окт. 2015

Чиныг у зонды суадон æмæ та дзы æз дæр фæхайджын дæн!

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: