Уыцы лæгæвзарæн бонты (Пульс Осетии №38, сентябрь 2014)

Æвæццæгæн, нæ чысыл Ирыстоны ахæм хъæу нæй, Фыдыбæстæйы Стыр хæстмæ йæ уарзон хъæбулты чи нæ арвыста. Хистæртæ сын лæвæрдтой ныстуан: бæрзæйсæттæн цæф ныккæнут фашисттæн æмæ нæхимæ уæлахизимæ сыздæхут. О, фæлæ афтæ нæ рауадис, хæст хæст у. Бирæ фæсивæд дзы сæ рæзгæ удтæ радтой сæ райгуырæн бæстæйы, сæ хъæуты, бинонты сæрвæлтау.
Уыцы лæгæвзарæн бонты фæстейы нæ баззадысты Кæрдзыны хъæуы фæсивæд дæр. Хæсты быдырмæ ацыдис 500 лæппуйы æмæ уыдонæй йæ фыдыуæзæгмæ нал сыздæхтис æмбисæй фылдæр. Фæлæ дзы разынд ахæмтæ, æртывæрæй чи райста знагæй се ‘мхъæуккæгты туг. Уыдонæй сæ иу — Алиаты Хуысинæ.
Хуысинæ райгуырд 1914 азы Кæрдзыны хъæуы. Йæ фыд Мысост уыди хуымæтæг зæхкусæг, фыдæбон кодта йæ зæххы хайыл. Куыста, фæллад нæ зонгæйæ, амал кодта æмæ бинонты дардта йæхи хъаруйæ.
Иуахæмы Мысост фæрынчын æмæ йæ цардæй ахицæн. Йæ æртæ фырты — Гуыргъохъо, Темболат æмæ Хуысинæйы ныууагъта зæрдæхсайгæйæ. Мад Къуырассæ ирон нæ уыдис, фæлæ сыгъдæг дзырдта иронау. Ирон æвзаг, ирон æгъдæуттæ систы йæ мадæлон. Бахъуыд æй сидзæргæсæй æрбадын, сывæллæтты хъомыл кæнын. Иу æмæ дыууæ æгъуыссæг æхсæвы нæ арвыс-та идæдз сылгоймаг. Йæ сагъæс, йæ хъуыдытæ уыдысты йæ цоты хъысмæтыл. Хуысинæ — зæнæджы кæстæр — уыдис зæрдæргъæвд, цæрдæг, коммæгæс æмæ хъаруджын лæппу. Йæ алы фезмæлдæй дæр бæрæг уыд, æххæст лæг дзы кæй рауайдзæн, уый. Сыхы хистæртæ йæ хонгæ дæр кодтой «лæджы бындзæфхад».
Мад Къуырассæ стыр зæрдиагæй архайдта йæ цотæн ахуыргонддзинад раттыныл. Гуыргъохъо æмæ Темболат куыддæртæй базыдтой фыссын æмæ кæсын, Хуысинæ та каст фæцис æртæ къласы уæды училищейы æмæ куыста хъæуы постхæссæгæй, фæлæ-иу дзы иу минут дæр нæ рох кодта йæ бæллиц афицер суæвын. Уæды заман ирон адæммæ уый стыр кады бынаты æвæрд уыдис. Уымæ гæсгæ фæсивæд тырныдтой сæ хъысмæт æфсæддон службæимæ сбæттынмæ.
Азтæ дугъон бæхæй уæлдай не сты, уайтагъд Хуысинæ лæппуйы кармæ бацыд. Æмæ йæхи фæндонмæ гæсгæ 1931 азы ацыд æфсадмæ службæ кæнынмæ. 1931 азæй 1934 азмæ ахуыр
кодта æфсæддон скъолайы æмæ йæ каст фæцис æнтыстджынæй. Разамынд лæвæрдта Орджоникидзейы ирон национ бæхджын полчы хицæн хайадæн, стæй та сси взводы командиры хæдивæг. Ацы ран йæхи стыр арæхстджынæй кæй равдыста, уый фæрцы æрвыст æрцыд Тамбовы Сырхтырысахæссæг кавалеристон училищемæ. Уый дæр та каст фæцис ахуыры фыццæгты æмрæнхъ æмæ йын саккаг кодтой лейтенанты цин. Радтой йын баулæфыны рæстæг. Хуысинæ ссыд йæ райгуырæн хъæу Кæрдзынмæ. Йæ мад Къуырассæйы цинæн ма кæрон кæм уыд! Йæ фырты фæстæ-иу каст сусæгæй æмæ-иу йæ мидбылты худгæйæ бафарста: «Лæг дзы рауад æви нæ?» Æрыгон афицерыл цин кодтой сыхбæстæ, хъæубæстæ, хистæрæй-кæстæрæй.
— Хуысинæ хъæумæ куы ссыди, уæд ыл йæ дарæс афтæ аив æмæ рæсугъд фидыдта, æмæ йæм адæм кæсынæй не ‘фсæстысты, — зæгъы йе ‘фсымæры лæппу Батрадз.
1939 азæй 1940 азмæ Алиайы-фырт службæ кодта Мæскуыйы сæрмагонд бæхджын полчы эскадроны командирæй. Ам дæр та йæхи равдыста дæсны æмæ арæхстджын афицерæй æмæ æрвыст æрцыдис Новочеркасскы æфсæддон разамонджыты зонындзинæдтæ фæбæр-зонддæр кæныны курсытæм. Уырдыгæй ацыд Финляндийы ныхмæ тохмæ. Ацы ран стыр лæгдзинад кæй равдыста, уый тыххæй хорзæхгонд æрцыдис Сырх Стъалыйы орденæй.
Уæлдæр скойгонд курсыты ахуыр ахицæн кодта, хъæлдзæг зæрдæйæ йæ улæфт уадзынмæ йæхи цæттæ кодта, фæлæ йæ фæндтæ фæсыкк сты — райдыдта Фыдыбæстæйы Стыр хæст.
1941 азæй суанг хæст фæуынмæ Хуысинæ знаджы ныхмæ хæцыдис æр-тыккæгæм инæлар Доваторы бæхджын дивизийы. Фашисттæй хъахъхъæдтой Мæскуыйы, абырстой-иу знаджы фæс-чъылдыммæ. 1943 азы кæрдзинаг сахъгуырд нысангонд æрцыдис дыууадæсæм бæхджын гвардион полчы командирæй. Ацы æфсæддон хаимæ фæхæцыдис суанг хæстæн йæ фæуынмæ.
Дæлбулкъон Алиаты Хуысинæ стыр хъæбатырдзинад кæй равдыста, уый тыххæй хорзæхджын æрцыд Сырх Тырысайы цыппар æмæ Сырх Стъалыйы дыууæ ордентæй, Суворовы III къæпхæны, Кутузовы III къæпхæны, Фыдыбæстæйы хæсты I къæпхæны ордентæй æмæ бирæ майдантæй. Уæззау цæфтæ фæцис дыууæ хатты, фæлæ йын хъысмæт мæлæт нæ саккаг кодта.
Уæлахизы фæстæ йæ фæллад уадзынмæ сыздæхт йæ фыды уæзæг Кæрдзынмæ, фæлæ раздæрау хъæл-дзæг нæ уыдис. Йæ ныййарæг мад Къуырассæйы, стæй йе ‘фсымæрты æгасæй нал сæййæфта, иннæ ахæм йæ райгуырæн хъæуæй хæсты быдыры чи бацарæфтыд, уыцы фæсивæдæй бирæты.
Алиайы-фырт хæсты фæстæ дарддæр службæ кодта æфсады рæнхъыты. 1945 азæй 1948 азы онг ахуыр кодта Фрунзейы номыл æфсæддон академийы. 1948 азæй 1954 азмæ разамынд лæвæрдта дыууадæсæм бæхджын полкæн, стæй та фæндзæм бæхджын хайадон кавалеристон дивизийæн Новочеркасскы. 1954 азæй суанг æфсады рæнхъытæй рацæуынмæ службæ кодта Грознайы
24-æм гвардион æхсæг дивизийы хицауы хæдивæгæй.
Булкъон Алиаты Хуысинæйæн йæ цардæмбалимæ рантыст дыууæ лæппуйы æмæ иу цъæхдзаст чызг. Лæппутæй иу æгас нал у, иннæтæ цæрынц Мæскуыйы.
Æнæмæлгæ дуне нæй. Хуысинæйæн йæ уарзон хъæубæстæ 1968 азы 17 июны загътой рухсаг æмæ йæ арвыстой кад æмæ радæй мæрдты бæстæм. Цард æмæ куыст æнустæм не сты, фæлæ æнустæм сты кад, æгъдау, уæздандзинад, адæмæн лæггад кæнын, сабырдзинад, æнгомдзинад, цæст-
уарзондзинад. Гъе, царды ацы æппæт миниуджытæй хайджын уыдис Хуысинæ. Йе ‘фсымæры лæппу Батрадз сыгъдæг дары Хуысинæйы уæлмæрд. Йæ хæрзиуджытæ та сты Кæрдзыны астæуккаг скъолайы сæрмагонд стендыл конд.
Кæрдзыны хъæуы равзæрдыл 2015 азы æххæст кæны 185 азы, Фыдыбæстæйы Стыр хæстыл та 70 азы. Хорз уаид, булкъон Алиаты Хуысинæ цы хæдзары райгуырд æмæ хъомыл кодта, уый къулыл номарæн фæйнæг æвæрд куы æрцæуид, уæд.
БОГАЗТЫ Арсæмæг

Комментарии

Aarondeats, 01:37, 29 Дек. 2016

<a >kamagra 100mg oral jelly</a> <a >buy seroquel</a> <a >buy cialis online</a>

AlfredImase, 01:42, 04 Янв. 2017

<a >albendazole albenza</a> <a >tretinoin</a> <a >buy eurax</a> <a >buy prednisone</a> <a >where can i buy prednisone</a> <a >extra resources</a> <a >clonidine buy</a> <a >tadalafil</a> <a >atenolol</a>

Aarondeats, 01:18, 20 Янв. 2017

wh0cd371104 <a >retin-a</a> <a >nexium canada</a> <a >get the facts</a> <a >tetracycline</a> <a >avana</a> <a >revia</a> <a >atenolol</a> <a >erythromycin gel</a>

AlfredImase, 04:49, 22 Янв. 2017

wh0cd915105 <a >caverta online</a> <a >metformin hcl 500 mg</a> <a >fluoxetine 20mg</a> <a >tenormin 50mg</a> <a >clomid purchase</a> <a >ashwagandha</a>

AlfredImase, 19:51, 05 Мар. 2017

wh0cd243702 <a >toradol</a>

BennyHanty, 11:57, 08 Мар. 2017

wh0cd841570 <a >elocon cream 1</a>

KennethLem, 13:49, 02 Апр. 2017

wh0cd4247 <a >Robaxin</a>

Judithfag, 09:41, 27 Апр. 2017

wh0cd728385 <a >Generic Cialis</a>

Aarondeats, 16:15, 30 Май 2017

wh0cd113845 <a >generic viagra soft</a>

AlfredImase, 05:32, 31 Май 2017

wh0cd776223 <a >lisinopril hydrochlorothiazide</a> <a >tadacip</a> <a >10mg levitra</a> <a >citalopram</a> <a >doxycycline</a>

KennethLem, 16:37, 18 Июн. 2017

wh0cd790026 <a >metronidazole 500mg</a>

AlfredImase, 23:04, 16 Июл. 2017

wh0cd165915 <a >Acyclovir 200 Mg</a>

CharlesRoand, 20:44, 26 Авг. 2017

wh0cd409354 <a >order cymbalta</a> <a >Generic cialis</a> <a >Buy Motilium Online</a>

MichaelJipsy, 01:44, 03 Сен. 2017

wh0cd851381 <a >buy vpxl</a> <a >cephalexin</a>

Aarondeats, 03:04, 04 Сен. 2017

wh0cd998321 <a >buspar</a>

MichaelJipsy, 06:07, 05 Сен. 2017

wh0cd2761706 <a >where can i buy zovirax</a>

JohnRax, 12:30, 07 Сен. 2017

<a >my homework now</a> <a >online homework help</a>

Aarondeats, 08:16, 08 Сен. 2017

wh0cd4378154 <a >sildenafil soft tabs</a>

Stewarthow, 18:53, 10 Сен. 2017

wh0cd6876278 <a >buy abilify</a> <a >buy buspar</a> <a >ventolin without prescription</a>

BillyMok, 16:40, 13 Сен. 2017

wh0cd8198794 <a >viagra tablets for sale</a> <a >lasix</a>

 1 2 >

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: