Ирон къæлиндар (Пульс Осетии №35, сентябрь 2014)

Ирон адæм Хуыцауыл куыд зæрдиагæй æмæ æнæмæнгæй æууæндыдысты, афтæ æууæндыдысты, мæрдты бæсты адæмæн се ‘нусон цард кæй ис, ууыл дæр. Уæлæуыл цыхуызæн æдæймаг уыд? Куыд цард? Цы митæ кодта? Уыдонмæ гæсгæ адæймагæн вæййы йæ бынат æмæ йæ æнусон цард мæрдты бæсты. Афтæ хъуыды кæнгæйæ, мингай азты дæргъы ирон адæм бæрæг кодтой бæрæгбонтæ куыд уæлæуыл цæрджытæн, афтæ, мæрдты бæстæм чи ацыд, уыдонæн дæр. Уæдæ-иу ирон адæм исты хъуыддаг скæнын куы сфæнд кодтой, уæд-иу сæхи дæр æмæ сæ хъуыддаг дæр бафæдзæхстой Хуыцауыл, зæдтæ æмæ дауджытыл. Раджы заман ирон адæмæн сæ фылдæр уыдысты хæстон адæм, зæхкусджытæ, фосдарджытæ, цуанæттæ æмæ а. д. Хæстмæцæуджытæ æмæ бæлццæттæ сæ-хи фæдзæхстой Уастырджийыл, уалдзæджы, хор таугæйæ, куывтой Хоры Уацилламæ, сæрд  — Елиатæм (Уацилламæ, Галæгонмæ). Фæззæг сæ ног хорæй кодтой сæрмагонд куывдтæ. Цуаны цæугæйæ, куывтой Æфсатимæ æмæ а. д. Уыдæттæ хынцгæйæ, афæдзы дæргъы алы куывдæн, алы бæрæгбонæн уыди бæлвырд афон.
Раджы заманы-иу Ног аз ралæууыд цыппурсы мæйы, хурхæтæны афон (ома 23 декабры). Ныры дуджы æппæт дунейæн дæр Ног аз ралæууы 1 январы — тъæнджы мæйы фыццаг бон. Æмæ уыцы хъуыддаг канд ирон адæм нæ, фæлæ, æвæццæгæн, æппæт Зæххыл цæрæг адæмтæ дæр нал аивдзысты. Уæдæ кæд Ногбон — фыццæгæм январь æппæт адæмтимæ азы райдианыл нымайæм, уæд ирон бæрæгбонты нымад цæуы, Ногбоны фæстæ куыддæр фыццаг ног мæй фæзына, уæд уырдыгæй. Ранымайын хъæуы афтæ.
Тъæнджы мæйы 31 боны кæй ис, уымæ гæсгæ дзы уайы фондз къуырийы. Кæд-иу ног мæй фæзынд фыццаг къуырийы, уæд-иу уырдыгæй ранымадтой 9 къуырийы. Кæд ног мæй дыккаг къуырийы фæзынд, уæд та — 8 къуырийы æмæ афтæ дарддæр. Кæд фæндзæм къуырийы, — уæд та 5 къуырийы. Афтæмæй-иу сбæрæг кодтой Комахсæны бæрæгбон. Комахсæны бонæй фæстæмæ ирон адæм дардтой ком мæрдты номыл авд къуырийы дæргъы. Уыцы авд къуырийы-иу куы фесты, уæд-иу фынгтыл парахатæй æрæвæрдтой хæрд æмæ нозт æмæ-иу Хуыцаумæ зæрдиагæй скуывтой. Комдардæй нæ фыдæлтæ канд сæ буар нæ, фæлæ сæ зонд-ахаст, сæ удыхъæд дæр сыгъдæг кодтой.
Комахсæны мархойы кæроны бон хуыйны Комуадзæн. Ома адæймагæн фæзыны бар цыфæнды хæринаг йæ коммæ хæссын, хæрын. Ныры заманмæ йæ ном æрхæццæ куыд Куадзæн, æмæ йæ чырыстон дингæнджытæ сæхи хъæппæрисæй бабастой библион бæрæгбонимæ. Афтæмæй та ирон Комуадзæны бонæн ницы ис иумæйагæй чырыстон Куадзæнимæ, уæлдайдæр та дзуттаг бæрæгбон Песахимæ*.
Уыимæ ницы бар дары Цыппурс дæр (Рождество Христово).
Уæдæ-иу Ногбоны фæстæ ног мæймæ гæсгæ Комахсæн æмæ Комуадзæн куы сбæрæг сты, уæд та-иу уыдонмæ гæсгæ кодтой иннæ бæрæгбонтæ: Ногбоны фæстæ дыккаг дыццæджы æхсæвæй — Бынаты æхсæв. Дыккаг сабаты сæумæрайсом — Æртгæнæнтæ. Дыккаг хуыцаубоны — Доныскъæфæнтæ.
13 январы нырыккон къæлиндармæ гæсгæ вæййы Ногбон зæронд нымадæй. Уый фæстæ фыццагдæр сабаты скæнынц Æртгæнæнтæ. Йæ хæдфæстæ хуыцаубоны æхсæвæй — Бадæнтæ. Уæлдæр куыд фыст у, уымæ гæсгæ сбæрæг вæййы Комахсæн. Комахсæн уыди ахсджиаг бæрæгбон, ком дарын æмбæлди карзæй, æмæ йæ схуыдтой Комахсæны Цыппæрæм, йæ фæстæ хуыцаубонæй фæстæмæ та нал хордтой фыд, æмæ йæ схуыдтой Фыдыкомбæттæн.
Фыдыкомбæттæнæй къуыри фæстæдæр къуырисæры кодтой Алардыйы къуырисæр. Уый фæстæ къуырисæры-иу байдыдтой Тутыртæ, къуырийы дæргъы. Тутырты къуыри фæци, уæд иннæ бон дыццæджы кодтой Хор-хоры бæрæгбон. Хор-хоры бæрæгбон фынгтыл æвæрдтой хойраг хæринæгтæ, кæсаг, адджинæгтæ æмæ нозт. Дзидза не ‘вæрдтой, уымæн æмæ суанг Куадзæны онг дардтой ком. Хор-хоры бæрæгбоны фæстæ сабатизæры кодтой мæрдты номыл Лауызгæнæнтæ. Ам дæр фынгыл дзидза не ‘мбæлди. Уæлдæр куыд фыст у, уымæ гæсгæ Комахсæнæй авд къуырийы фæстæ, хуыцаубоны, бæрæг кодтой Куадзæн, фынгыл парахат æвæрд алыхуызон хæринæгтæ, афтæмæй. Куадзæнæй къуыри фæстæдæр, къуырисæры, кодтой æмæ йæ абон дæр афтæ кæнынц Мæрдты куадзæн. Мæрдты куадзæнæй къуыри фæстæдæр — Бæлдæрæн. Куадзæнæй Зæрдæвæрæнмæ — æхсæз къуырийы, æхсæзæм къуырийы, цыппæрæмы (Зæрдæвæрæны мæйы). Зæрдæвæрæны фæстæ дыккаг хуыцаубоны — Кæрдæгхæссæн.
Уæдæ Ирыстоны кадджындæр бæрæгбонтæй иу у Рекомы бæрæгбон. Фæкæнынц æй Куадзæнæй æхсæзæймаг къуырийы — сабаты. Кæрдæгхæссæнæй дыууæ къуырийы фæстæдæр, хуыцаубоны, хурхæтæны мæйы, вæййы фосы Фæлвæрайы бæрæгбон. Кæр-дæгхæссæнæй æртæ къуырийы хæдфæстæ, къуырисæры, — Уациллайы бæрæгбон (хур-хæтæны мæйы). Кæрдæгхæссæнæй Цыргъ-обауы дзуары бæрæгбонмæ — цыппар къуырийы (хуыцаубоны).
Дарддæры бæрæгбонтæ, Советон дуджы адæмæн сæ фылдæр хай кусгæ кæй кодта, къаты бонты сæ кæй не ‘вдæлди, уымæ гæсгæ-иу, бæрæгбонтæн сæ афон куы æрхæццæ, уæд сын сæ фылдæр кæнын райдытой хуыцаубонты, æмæ фидаргонд æрцыдысты мæнæ афтæ:

Сусæны мæй (июль)

Фыццаг хуыцаубоны — Ныхасы Уастырджийы бæрæгбон, Дауджыты бæрæгбон
Фыццаг къуырисæры — Елиаты бæрæгбон
Дыккаг хуыцаубоны — Хетæджы Уастырджийы бæрæгбон, Гæлиаты авд дзуары бæрæгбон
Æртыккаг хуыцаубоны — Кæхцгæнæнтæ
Цыппæрæм хуыцаубоны — Хуыцауы дзуары бæрæгбон
Фæстаг хуыцаубоны — Цыргъисæн (Атынæг)
Майрæмы мæй (август)

Дыккаг хуыцаубоны — Арыхъхъы Дурджын Бæрзонд дзуары бæрæгбон
Фæстаг хуыцаубоны — Ирыхъæуы дзуæртты бæрæгбон
Фæстаг цыппæрæмы — Майрæмы куадзæн

Рухæны мæй (сентябрь)

Фыццаг хуыцаубоны — Æрджынарæджы Уастырджийы бæрæгбон
Фыццаг къуырисæры — Алардыйы бæрæг-бон
Дыккаг къуырисæры — Фæззæджы Тутырты бæрæгбон
Фæстаг цыппæрæмы — Мыкалгабырты бæрæгбон, Таранджелосы бæрæгбон
Фæстаг хуыцаубоны — Зилахары бæрæгбон

Кæфты мæй (октябрь)

Фыццаг хуыцаубоны — Дзылаты дзуары (Тæтæртуппы) бæрæгбон, Быдыры дзуары бæрæгбон, цуанæтты æмæ кæсагахсджыты бæрæгбон
Дыккаг хуыцаубоны — Дыгургомы Уастырджийы бæрæгбон
Фæстаг хуыцаубоны — Хорысæры куывдтæ

Уастырджийы бæрæгбонты мæй (ноябрь)

Æртыккаг хуыцаубоны — Галæргæвдæн
Уый фæстæ къуырисæр — дыццæгæхсæвæй иннæ дыццæгæхсæвмæ — Уастырджийы кувæн къуыри
Хуыцаубоны — Уастырджийы фæдзæхсæн бон
Къуырисæры, дыццæгæхсæв — Уастырджийы бæрæгбонты æрвитæн бон

Цыппурсы мæй (декабрь)

Фыццаг хуыцаубоны — Никколайы бæрæгбон
Ног азæй къуыри раздæр (25) — Цыппурс
Æппæтдунеон къæлиндармæ гæсгæ — (31) Ног азы бæрæгбон

ФИППАИНÆГТÆ. Ирон адæммæ суткæ райдайы изæрæй, куыддæр фæталынг вæййы, уæд. Уымæ гæсгæ, кæд Уастырджийы бон дыццæг у, уæддæр æппæт адæмы къæлиндармæ гæсгæ къуырисæры изæрæй дыццæгæхсæвы вæййы Уастырджийы бæрæгбонты райдайæн — ома иу дыццæгæхсæвæй иннæ дыццæгæхсæвмæ. Уымæ гæсгæ сабатизæр дæр фæкæнынц майрæмбоны изæрæй Цыппурсы тыххæй.
Раджы заманы ацы бæрæгбон кодтой афæдзы кæрон, цыппар къуырийы-иу урсагæй комдард куы фесты, уæд, æмæ уымæ гæсгæ схуыдтой уыцы комуадзæн бон Цыппурс. Фæлæ Советон дуджы рæстæг, атеизм модæйы кæй уыд, стæй адæм дæр ком дарынмæ зивæг кæй кодтой, уымæ гæсгæ ацы бæрæгбон рох-уаты аззад, æмæ дзы чырыстон миссионертæ акодтой чырыстон бæрæгбон — Рождество Христово. Уыйадыл фиксацигонд æрцыд 25 декабры. Фæлæ уый размæ ацы бæрæгбон хауди алы аз дæр алыхуызон, уымæн æмæ ирон бæрæгбонтæ, афæдзы райдиан фыццаг ног мæй куы фæзыны, уæдæй нымайгæ сты къуыригай æппæт афæдзы дæргъы.
Иуæй-иутæ бæрæгбон нымайынц «празд-ник»-ыл. Уый раст хъуыды нæу, уымæн æмæ, иронау мæрдты номыл цы кæндтытæ кæнынц, уыцы бонтæ дæр хуыйнынц бæрæгбонтæ (отмеченные дни), ахæм бонтæ та «праздник» схонын раст нæу.
ХЪАЙТЫХЪТЫ Ростик

Комментарии

asolqjxajc, 21:07, 15 Дек. 2016

<a >prozac</a> <a >found here</a> <a >citalopram</a> <a >clonidine 0.1 mg</a> <a >norvasc cost</a> <a >source</a> <a >cephalexin</a>

asolyohpce, 09:45, 16 Дек. 2016

<a >anafranil 25 mg</a> <a >buy effexor</a> <a >viagra soft</a>

KennethLem, 08:38, 01 Янв. 2017

<a >prednisolone 5 mg</a> <a >abilify aripiprazole</a> <a >online viagra pharmacy</a> <a >where to buy retin a over the counter</a> <a >cafergot online</a>

AlfredImase, 18:16, 06 Янв. 2017

<a >lasix</a> <a >diflucan online</a> <a >buy tamoxifen online</a> <a >cipro</a> <a >diclofenac</a> <a >generic chloromycetin</a> <a >ventolin</a>

AlfredImase, 02:53, 15 Янв. 2017

wh0cd4247 <a >arimidex for men</a> <a >clomid</a> <a >viagra soft tabs 100mg</a> <a >ventolin hfa</a> <a >adalat</a> <a >trazodone</a>

Tracyfut, 19:09, 21 Янв. 2017

wh0cd398586 <a >citalopram</a> <a >bactroban</a> <a >advair</a> <a >prednisone</a>

AlfredImase, 01:46, 07 Мар. 2017

wh0cd373407 <a >retin-a</a> <a >cymbalta</a>

BennyHanty, 23:40, 07 Мар. 2017

wh0cd406409 <a >buy septilin</a> <a >vasodilan</a> <a >trileptal</a> <a >going here</a> <a >naprosyn</a> <a >nootropil</a>

BennyHanty, 00:02, 09 Мар. 2017

wh0cd391053 <a >medrol online</a> <a >cialis tablets</a>

Aarondeats, 10:07, 01 Апр. 2017

wh0cd394557 <a >sildenafil best price</a>

BennyHanty, 14:39, 05 Апр. 2017

wh0cd357879 <a >metformin hcl 1000mg</a> <a >cephalexin</a> <a >elocon</a> <a >tamoxifen</a> <a >bentyl</a>

AlfredImase, 10:10, 07 Апр. 2017

wh0cd293951 <a >motilium tablets</a> <a >cialis</a> <a >buy tetracycline</a> <a >atenolol</a> <a >avana</a>

Tracyfut, 04:01, 14 Апр. 2017

wh0cd709837 <a >cheapest propecia</a>

Eugeneapami, 18:14, 09 Июн. 2017

wh0cd700499 <a >Buy Tadacip</a> <a >cialis 60</a> <a >cialis</a>

CharlesRoand, 07:56, 13 Июн. 2017

wh0cd427571 <a >buy cialis</a> <a >Retin-A</a> <a >cephalexin</a>

AlfredImase, 07:37, 14 Июн. 2017

wh0cd700326 <a >baclofen buy online</a> <a >found it for you</a> <a >trazodone hcl</a> <a >where to buy baclofen</a> <a >retin-a</a>

BennyHanty, 01:40, 28 Июл. 2017

wh0cd988238 <a >dostinex</a> <a >generic for detrol la</a> <a >reglan</a> <a >lanoxin</a> <a >hyzaar</a>

KennethLem, 05:56, 31 Июл. 2017

wh0cd442691 <a >CIALIS ONLINE PHARMACY</a> <a >flagyl order online</a>

BennyHanty, 19:46, 08 Авг. 2017

wh0cd287190 <a >Medrol Pills</a> <a >bentyl</a> <a >clindamycin 100 mg</a>

Aarondeats, 16:59, 20 Авг. 2017

wh0cd249651 <a >buy crestor</a> <a >cost of arimidex</a> <a >prednisolone acetate</a> <a >generic prozac</a> <a >synthroid</a> <a >related site</a> <a >elocon</a>

 1 2 >

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: