КУЫВДДОН БЫНАТ — ИРЫСТОН (Пульс Осетии, № 19, май 2014)

18 майы Национ культурон центр «АМРАН»-ы ацыдис Национ форум «ALANIA». Цыдис дзы бæлвырд æмæ бæстон ныхас не ‘гъдæуттыл, нæ дзуæртты фидæныл, Ирыстоны фарныл. Цы бирæ цымыдисаг раныхæстæ уыдис форумы, уыдонæй иу хæссæм уæ размæ, зынаргъ газеткæсджытæ.
Амондджын æмæ фæрнджын уæнт ирон адæм!
Ныртæккæ бирæ разæнгард фæсивæд æнувыдæй архайынц ирон адæмы табуйаг бынæттæ сног кæныныл. Фæлæ нацийы ахæм стыр иумæйаг хъуыдда-джы иунæгæй цастæ бантысдзæн? Æрмæст паддзахадон æмвæзадыл алыг кæнæн ис, нæ фыдæлтæ нын цы монон æмæ культурон бынтæ ныууагътой, уыдон бахъахъхъæныны фарста. Уæхæдæг æй уынут, Ирыстоны, ирон адæмы национ культурæ иудадзыг æнæфсонæй æфхæрынц æндæр культурæты минæвæрттæ. Ахæм уавæры паддзахады (Цæгат æмæ Хуссар Ирыстоны) фыццагдæр хæс æппынкъаддæр у нæ адæмы фыдбылызы митæй бахъахъхъæнын. Ирон адæм никуы никæй бахъыгдардтой, никæй культурон домæнтæ æххæст кæныны ныхмæ уыдысты. Зындгонд у нæ быхсондзинад. Фæлæ уый афтæ æмбарын нæ хъæуы, æмæ нын нæ райгуырæн бæстæйы, нæ фыдыуæзæгыл æддагон исчи амона, кæцы Хуыцаумæ кувын хъæуы, уый. Йæхицæн аргъ чи кæны, уыцы адæмтæй иу дæр ахæм хъуыддаг нæ ныххатыр кæндзæн.
Ныхас цы меморандумыл æмæ закъоны проектыл цæуы, уыдон æххæстæй дзуапп дæттынц дунеон æмæ уæрæсейаг барадон домæнтæн. Уыцы фæндагыл ныфсджынæй рагæй цæуынц раззагдæр бæстæтæ. Табуйаг бынаты классикон дæнцæг у Ватикан — гыццыл паддзахад Римы мидæг. Паддзахад хæссы «дæсныфæрсæн обауы» ном. Рагзаманты Ватиканы зæххытæ уыдысты æдзæрæг, уымæн æмæ сæ Рагон Римы нымадтой табуйаг бынæттыл.
Иннæ дæнцæг — Сыгъдæг Афоны хох — æрдæгсакъадах Грецийы. Административон æгъдауæй Грецийы Республикæйы уый у сæрмагонд иуæг. Дунейы æппæт чырыстæттæн та — табуйаг бынæттæй иу, хъахъхъæны йæ ЮНЕСКО.
Иннæ табуйаг бынат — Лхаса, Китайы Тибеты автономон районы горæты хай. Тибетаг æвзаджы Лхаса нысан кæны «Хуыцæутты бынат». Æндæрбæстаг туристтæн ардæм цæуæн нæ уыд. Сыгъдæг бынатыл нымад у хох Кайлас дæр Тибеты. Буддизм æмæ индуизмы дины фыстыты Кайласы тыххæй загъдæуы: «Иу адæймагæн дæр нæй Хуыцæутты цæрæн хохмæ схизæн, Хуыцæутты цæсгæмттæ чи фена, уый маринаг у». Ныронг дæр хохы цъуппыл адæймаг нæ уыд, уырдæм схизыны бар нæ дæттынц Далай-ламæ, милуангай уырнæг адæмтæ æмæ къорд дунеон организацитæ.
Пысылмæтты табуйаг бынæттæм хауы горæт Меккæ. Уый ис Саудоваг Аравийы ныгуылæн хайы Сырх денджызæй сæдæ километры æддæдæр. Ардæм пысылмæттæ кувынмæ æрцæуынц æнæхъæн дунейæ дæр. Саудоваг Аравийы закъонмæ гæсгæ горæтмæ цæуæн нæй æндæр диныл хæст адæмæн.
Дæнцæгæн æрхæссæм иннæ табуйаг бынат — горæт Иерусалим Хæстæг Скæсæны. Дзуттаг динтыл хæст адæмæн Иерусалим у уæлдай цытджын сахар, ис дзы иудаизмы, чырыстон дины æмæ пысылмон дины кувæндæттæ. Динтæм гæсгæ горæт дихгонд у æртæ хайыл. Алчидæр сæ хъахъхъæны йæхи табуйаг бынæттæ.
Æхсæнадон ахастдзинæдты демократизациимæ Уæрæсейы Федерацийы ивд æрцыд фæдзæхст зæххыты юридикон-барадон статус. Зæгъæм, ивгъуыд æнусы нæуæдзæм азты Республикæ Бурятийы сакъа-дах Ольхон — бурятаг адæмы фыдæлты табуйаг бынат — официалон æгъдауæй нымад æрцыд «сæйраг кувæндоныл» æппæт монголтæн æмæ Центрон Азийы адæмтæн. Сакъадахæн ис сæрмагонд нысаниуæг. Ольхоны сыгъдæг бынæттæм адæмæн цæуæн нæй. Ныр къорд азы дæргъы Республикæ Алтайы, Республикæ Тывайы табуйаг бынæтты статус дæттыны фарстатæ лыггонд цæуынц паддзахадон æмвæзадыл. Куыд уынут, афтæмæй, иумæйагариаг нысани-уæг кæмæн уа, ахæм табуйаг центр саразыны фарста фыццаг мах не ‘вæрæм.
Абон кæуыл дзурæм, уыцы документты сæйраг нысан у ирон адæмы фидæны фæлтæртæн нæ традицион культурæ æмæ дунеæмбарынад — ирон æгъдау — бахъахъхъæнын. Фарста ахæм хуызы сæвæрынимæ æнæ сразы уæвæн нæй, уымæн æмæ дунеæмбарынад у адæймаджы монон царды бæрзонддæр къæпхæн; адæймаг удæй у, йæ дунеæмбарынад цавæр у, ахæм. Уымæ гæсгæ нæ, кæд нæхи бахъахъхъæнын фæнды, куыд наци, афтæ, уæд хъуамæ, фыццаджыдæр, хъахъхъæнæм нæ традицион дунеæмбарынад, нæхи зондахаст. Ирон æгъдауимæ бахъахъхъæндзыстæм нæ табуйаг бынæттæ дæр, ома, Ирыстоны хæхбæстæн официалонæй фæдзæхст бынæтты статус лæвæрд кæй æрцæуа, уый фæрцы, уымæн æмæ уыдон сты ирон адæмы дунеæмбарынад — ирон æгъдауы — материалон бындур. Ныхас цæуы ууыл, цæмæй паддзахадон æмвæзадыл РЦИ-Аланийы æмæ Хуссар Ирыстоны парламенттæ хæхбæсты кувæндæттæ банымайой табуйаг бынæттыл. Æрмæстдæр афтæмæй, æхсæнад æмæ паддзахадон структурæты иумæйаг архайдæй, ис бауромæн барæй арæзт фыдбылызæн. Æрмæст афтæмæй нæ бауадздзыстæм нæ табуйаг бынæттæ фесафын, бахъахъхъæндзыс-тæм нæ адæмы культурон хæзнатæ.
Ахадгæ у уый дæр, æмæ нæ фæндæттæ сæххæст кæнынæн æхцайы хæрдзтæ кæй нæ хъæуы, æрмæст барадмæ кæй хауынц, уымæ гæсгæ.

Комментарии

asolrksxeu, 11:46, 15 Дек. 2016

<a >buy yasmin</a>

Tracyfut, 19:45, 16 Янв. 2017

wh0cd983399 <a >order fluoxetine online</a> <a >buy cipro</a> <a >fluoxetine tablets</a> <a >vantin</a> <a >related site</a>

Aarondeats, 15:55, 07 Мар. 2017

wh0cd51780 <a >bentyl tablets</a>

Tracyfut, 07:34, 11 Мар. 2017

wh0cd837129 <a >erythoromycin without prescription</a> <a >buying celexa</a> <a >buy elimite online</a>

Judithfag, 08:12, 27 Апр. 2017

wh0cd649218 <a >cost of viagra</a>

Aarondeats, 03:43, 14 Июн. 2017

wh0cd548233 <a >cheapest viagra</a> <a >Cialis Online</a> <a >where to buy tadalafil</a> <a >torsemide mail order</a>

AlfredImase, 20:57, 10 Июл. 2017

wh0cd772527 <a >keflex online</a> <a >buy cafergot</a> <a >buy vardenafil</a> <a >generic allopurinol</a>

BennyHanty, 07:40, 03 Сен. 2017

wh0cd225159 <a >citalopram hbr 20mg</a>

CharlesRoand, 08:06, 03 Сен. 2017

wh0cd886427 <a >celexa</a> <a >buy prednisone</a>

CharlesRoand, 07:55, 12 Сен. 2017

wh0cd5809223 <a >generic-levitra</a> <a >valtrex prescription</a> <a >citalopram hbr 20 mg</a>

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: