Мæ хъуыдытæ ног чиныджы фæдыл (Пульс Осетии, № 10, март 2014)

Ирон адæммæ фыдæлтæй баззад ахæм æмбисонд: «Цасфæнды дын царды æнтысæд, уæддæр хатгай фæстæмæ акæс». Ома, адæймаг йæ фæндагыл лæмбы-нæг куы нæ ахъуыды кæна, уæд рæдийын дæр зоны. Æмæ, æвæццæгæн, уый раст, куырыхон хъуыды у. Ацы æмбисонды мидисы ис нæ рагфыдæлты арф зонд, сæ дуне-мбарынады бирæвæрсыг авналæнтæ æмæ цардбæллондзинад.
Мæ уацхъуыдæй æз афтæ зæгъынмæ нæ хъавын, æмæ искæмæн йæ зондмæ бафтаудзынæн. Фæлæ, чи зоны, чидæртæ мæ ныхæстыл ахъуыды кæной.
Цы у адæймаджы цард? Хуры скастау æмæ йæ аныгуылдау — цыбыр. Æмæ уыцы цæстыфæныкъуылдау царды æрмæст куы хъуыды кæнай, цы бахæрон æмæ цавæр уæлæдарæс скæнон, уæд ма цы баззайдзæн дæ фæстæ? Номы кой нал кæнын, суанг ма дзы дæ къахвæдтæ дæр нал баззайдзысты.
Мæ фыссæн стъолыл ис чиныг «Аланты æмæ ирон фыссынады цыртдзæвæнтæ», йæ аразджытæ сты ахуыргæндтæ Владимир Кузнецов, Басаты Барис, Темыраты Виктор æмæ Цыбырты Людвиг. Чиныг уагъд æрцыд 2013 азы горæт Ростов-Доны, йæ тираж 700 экземпляры йеддæмæ нæу. Мæ размæ чиныджы мидис рафæлхат кæныны хæс нæ сæвæрдтон, фæлæ мæ фæнды зæгъын мæ хъуыдытæ уый фæдыл.
Нæ рагфыдæлтæ, уыдонимæ алантæ дæр, бирæ æхсæнадон фарстатæ лыг кодтой, æндæр адæмты ‘хсæн цæргæйæ. Уымæ гæсгæ рæдыдтытæй дæр цух нæ уыдысты. Фæлæ афтæ фæзæгъынц: «Чи ницы аразы, уый рæдигæ дæр нæ кæны». Фыццаг хатт алантæ фæзындысты Хурныгуылæны незаманты 35-æм азы æмæ уыдысты æмцæдисонтæ ибертимæ æмæ албайнæгтимæ. Уый фæстæ баиу сты вестготтимæ æмæ вандалтимæ. Ноджы фæстæдæр æфсæддон æххуыс кодтой Римы империйæн, Византийæн. Æппæт уыцы «раиу-баиутæ», кæй зæгъын æй хъæуы, æвзæрырдæм ахадыдтой аланты æгæрон æфсæдтыл. Стыр зын уавæры бахаудтой алантæ, хæтой гуннтæ сæм куы бабырстой, уый фæстæ. Æгас Европæйыл ныппырх сты уæд сæ бирæнымæц хъæбатыр æфсæдтæ. Уыцы рæстæджы сæ лæмæгъдзинад уыд, кæй сæм нæ уыди иудзинад, алы адæмтæн кæй æххуыс кодтой, уый аххосæй. Уыдон-иу фæзындысты куы Цæгат Италийы, Балканты æрдæгсакъадахыл, Испанийы, куы Астæуккаг Европæйы, куы та Цæгат Африкæйы. Æмæ, ахæм цæугæцард кæнгæйæ, сæ даргъ хæстон фæндæгтæ фæуд кодтой кæнæ мæлæтæй, кæнæ та-иу сæмхæццæ сты, цы адæмæн æххуыс кодтой, уыдонимæ.
Алантæ бынтон сæфты къахыл ныллæууыдысты 1239 азы. Уæд сын тæтæр-монголты æгæрон æрдонгтæ ныббырстой сæ сæйраг сахар Магасмæ. Уый куы байстой, уæд алантæ фæдих сты æртæ стыр къордыл. Иу къорд дзы фæиу монголтимæ æмæ бахæццæ суанг Китайы онг, дыккæгтæ сæ сæрмæ не ‘рхастой састы бынаты баззайыныл æмæ алыгъдысты Венгримæ (абон сæхи хонынц ясстæ). Æртыккаг къорды алантæ слыгъдысты Кавказы хæхтæм æмæ, зындæр царды уавæртæ баййафгæйæ, бахъахъхъæдтой сæхи æмæ сæ абоны фæдонты. Стыр ахуыргæндты хъуыдымæ гæсгæ уыцы æртыккаг къордмæ хауынц абоны ирæттæ дæр.
Нæ куырыхон рагфыдæлты цардæй æппæт ацы хабæрттæ æз уый тыххæй æрхастон, цæмæй арфдæр ахъуыды кæнæм, чи уыдыстæм æмæ цы уыдзæн нæ сомбон, нæ фидæн. Цæмæй нæ æгъатыр хъысмæт хауæццаг ма фæкæна, абон ма цы зæххы гæппæлыл цæрæм, уымæй дæр.
Æркæсæм-ма лæмбынæгдæр нæ цардмæ, рæстæджы домæнтæ æнкъаргæйæ. Ацы ран, кæй зæгъын æй хъæуы, æнæ политикæйæ нæ бон дардмæ ацæуын нæ бауыдзæн. Алчи йæ æмбары, уый у сæйраг аххосджын, нæ рæзгæ фæлтæр кæй фæиппæрд йæ рæстæджы царды историйæ, кæй нал æмбары рæстдзинады бæлвырд фæткæвæрд. Æмæ уым диссагæй дæр ницы ис. Цардыстæм иу æхсæнады, ныр та — æндæры. Уыцы «ног æхсæнады» рæстæджы нæ ферох ис рагфыдæлты фарн, мадæлон æвзаг ссис æцæгæлон ирон адæмы дзæвгар хайæн, нæ кæстæр фæлтæртæй бирæтæ нал зонынц не ‘гъдæуттæ æмæ сæ кæсгæ дæр нæ кæнынц чингуыты. Нал зонæм кæстæр хистæрæн æгъдау раттын, цыдæриддæр нæм ис рацарæзты хъуыддæгтæ, уыдоныл дзурæм æндæр æвзæгтыл, æмæ нæ кад иннæ нациты ‘хсæн уæлдæр нæ кæнæм, фæлæ дæлдæр. Уæдæ сæрмагонд ныхасы аккаг у, абон не ‘хсæн ахастдзинæдты бындур кæй ссис æхцайы бæрцæй барæнтæм гæсгæ. Нал нæм ис, раздæр сылгоймагмæ цы сыгъдæгзæрдæ цæстæй кастыстæм, уыцы уаг. Æфсымæр æфсымæры зæрдæ, хо хойы зæрдæ нал æмбары. Фесæфтысты ныййарджыты æмæ хъæбулты мидæг æнгом æмæ уарзæгой ахастдзинæдтæ. Æцæгæлон нын кæны фыдыбæстæ-фыдыуæзæг.
Цыбыр дзырдæй, нæ куырыхон рагфыдæл-тæм цы æгъдау уыди, цы фæрнæйдзаг хъуыддæгтæ кодтой, уыдонæй абон æнæхай фестæм. Æмæ сæ фæстæмæ раздахын дæр нал у нæ бон. Уымæн æмæ алы æгъдауæн дæр йæ ратæдзæн ныхасæй райдайы, мæнæ ныхас мыртæй куыд райдайы, афтæ. Æмæ хъыг у, нæ абоны царды ирон адæм рох кæнын кæй райдыдтой цины æмæ зианы æгъдæуттæ. Фæстаг рæстæджыты нæ зианты æмæ цинты фенæн вæййы бирæ рæдыд хабæрттæ ныхасæй дæр æмæ хъуыддагæй дæр: æмхæццæ кæнæм рæгъыты æмæ сидтыты нысаниуæг æмæ рæнхъæвæрд, фæлхат сæ кæнæм цалдæргай хæттыты, уæлдайдæр та нын сæ нымæц бæрцæй фылдæр куы свæййы, уæд. Нæ рагфыдæлтæм сæ рæстæджы уыди бынтон æндæр æгъдау: кæд-иу æххормагæй æрбадтысты фынджы уæлхъус, уæддæр-иу йæ рон ничи суагътаид. Уымæн æмæ сæм æппæты æгаддæртыл нымад уыдысты гуыбындзæлтæ æмæ расыггæнджытæ, дзæгъæлдзурджытæ æмæ ныхасхæсджытæ — дывзагонтæ дæр
ма сæ хуыдтой. Æмæ нæм æнусты сæрты æрхæццæ сты ахæм æмбисæндтæ: «Хъуыд-дагæн райдайæн кæм уа, уым ын кæрон дæр вæййы», «Гуыбын скъæт у», «Ныхас комдзагæй уæлдай нæу — раздæр æй аууил, стæй йæ аныхъуыр» æмæ афтæ дарддæр.
Кæй зæгъын æй хъæуы, абон мах цæрæм æндæр рæстæджы, æндæр дуджы. Фæлæ уæддæр махæн нæ хæс у, нæ куырыхон фы-дæлтæм бафæзминагæй цы уыдис, уыдон сæн-дидзын кæнын æмæ сæ нæ кæстæрты зонд-ахасты сæвæрын. Нæ царды фæстæмæ кæй нæ кæсæм, уый азарæй хъуамæ ма фæлхат кæнæм фыдæлты рæдыдтытæ. Уыдонау нæм абон нæй иудзинад, нæ хуыздæртæн нæ кæнæм æмбæлгæ кад, лидзæм дзаджджындæр цардагур нæ чысыл Ирыстонæй. Суанг ма нæ мадæлон æвзагыл дæр æнæрвæссон кæнæм. Абон нын, æвæццæгæн, æппæт Кавказы адæмтæ дæр ахуыргæнджытæн бæззынц, уыдонæй иу наци дæр йæ мадæлон æвзагыл уæлхох нæ кæны, кæрæдзийы хъулон уарзт кæнынц æфсымæртæ æмæ хотау. Уæдæ ма уæд цæй мидæг ис нæ ирондзинад? Цы хойæм нæ риутæ, мах аланты фæдонтæ стæм, зæгъгæ?

ХÆМЫЦАТЫ Юри,
УФ-йы Фысджыты цæдисы уæнг,
г. Алагир

Комментарии

Афанас, 18:06, 23 Мар. 2014

Фарст Хæмыцаты Юримæ: ома, ахæм чингуытæ нæ хъæуынц?

asolu4d7aa, 09:04, 17 Июл. 2016

<a >lexapro</a> <a >buy clonidine</a> <a >buy viagra without prescription</a> <a >where to buy misoprostol online</a> <a >stromectol 3 mg</a>

asolfuy7jw, 15:54, 14 Дек. 2016

<a >generic propranolol</a>

asola3u8ke, 05:37, 17 Дек. 2016

<a >kamagra</a> <a >cymbalta generic</a> <a >cephalexin</a> <a >buy ventolin</a> <a >proscar prescription</a> <a >crestor</a> <a >zoloft</a> <a >metformin</a>

asol0q06xr, 03:16, 19 Дек. 2016

<a >Buy Deltasone</a> <a >pct clomid</a>

asolmufe8g, 10:14, 21 Дек. 2016

<a >cheap allopurinol</a> <a >hydrochlorothiazide</a> <a >albuterol</a> <a >hydrochlorothiazide losartan</a> <a >clonidine hydrochloride 0.1mg</a>

Aarondeats, 21:30, 18 Янв. 2017

wh0cd159132 <a >levitra</a> <a >tadalafil online</a> <a >where to buy elimite</a> <a >found it for you</a> <a >acticin without prescription</a> <a >zoloft</a> <a >requip</a> <a >doxy 100</a> <a >eldepryl</a> <a >clonidine 0.1mg without prescription</a>

CharlesRoand, 02:39, 21 Янв. 2017

wh0cd241399 <a >proscar</a> <a >viagra kvinnor biverkningar</a> <a >glucophage generic</a> <a >order acyclovir</a> <a >Where To Buy Tetracycline</a> <a >advair</a> <a >aldactone for weight loss</a> <a >viagra pills</a> <a >benicar</a>

AlfredImase, 13:35, 05 Мар. 2017

wh0cd1947 <a >arimidex</a> <a >eurax</a> <a >clonidine</a>

AlfredImase, 13:37, 05 Мар. 2017

wh0cd1947 <a >neurontin</a> <a >sildenafil generic</a> <a >prozac</a> <a >soft tabs viagra</a> <a >levaquin</a>

Tracyfut, 04:58, 08 Мар. 2017

wh0cd659355 <a >tadalafil</a>

MichaelJipsy, 01:04, 19 Мар. 2017

wh0cd294353 <a >TADALAFIL MAIL ORDER</a>

KennethLem, 17:34, 19 Мар. 2017

wh0cd220928 <a >cafergot</a> <a >clindamycin</a> <a >ventolin</a> <a >buy eurax</a> <a >stromectol</a>

BennyHanty, 07:01, 23 Мар. 2017

wh0cd536206 <a >doxycycline</a> <a >buy abilify</a> <a >sildenafil</a> <a >diclofenac</a>

CharlesRoand, 20:27, 30 Мар. 2017

wh0cd408348 <a >VPXL</a> <a >Clindamycin Online</a>

CharlesRoand, 17:27, 01 Апр. 2017

wh0cd353496 <a >buy motilium</a> <a >vardenafil tablets 20 mg</a> <a >robaxin</a>

Tracyfut, 18:14, 11 Апр. 2017

wh0cd659355 <a >generic cialis no prescription</a>

MichaelJipsy, 06:49, 20 Май 2017

wh0cd91207 <a >Clindamycin</a>

MichaelJipsy, 20:57, 20 Май 2017

wh0cd254131 <a >generic cialis</a> <a >buying clomid online</a> <a >clomid no prescription</a>

MichaelJipsy, 05:42, 22 Май 2017

wh0cd634827 <a >tamoxifen</a> <a >amitriptyline</a>

 1 2 >

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: