ЗАЛИХАНЫ САГЪÆС (Пульс Осетии, № 8, март 2014)

Уæвгæйæ та цард куыд æгъатыр у! Сылгойма-гæй, нæлгоймагæй йæ уæз кæуыл æруадзы, уымæн дзы йæ бон ницыуал вæййы йæ бирæ домæнтæ æххæст кæнынæй дарддæр. Æмæ уыцы адæмы нæмттæ цæр-гæйæ баззайынц нæ рухс дунейы сæ удæгасæй æмæ сæ ацыды фæстæ.
Ахæм чызг байрæзти Уæллаг Мызуры цæрæг Мæрзой-ты Хъуыба æмæ йæ цард-æмбал Хъæрджынты Кори-йæн дæр. Залихан — адæм ма йæ хонынц Замирæт дæр — райгуырди 1937 азы бирæ бинонты æхсæн, уыди ма йын æртæ æфсымæры æмæ æхсæз хойы. Абон ма цардæгасæй баззадысты æрмæст дыууæйæ — Залихан æмæ Зæирæ.
1958 азы Залихан чындзы ацыди Уæллаг Уыналмæ æмæ бакуывта Зембатты Кимы би-
нонтæм. Ким шахтæйы бакуыста 25 азæй фылдæр, йæ рæстæджы нымад уыди хуыздæр хохкъæртгæнæгыл (шахтерыл). Фæрынчын силикозæй, стæй цалдæр азы фæстæ ацыд йе ‘цæг дунемæ (рухс дзæнæты бадæд).
Залихан-Замирæт 2003 азы
онг фæцарди хæхбæсты, 18 азы дæргъы фæкуыста Уæл-
лаг Зджыды уæйгæнæн кусæн-дæтты бæрнон бынæтты. Хъæппæрисджын кусæг æмæ
разамонæг кæй уыди, адæми-мæ æмудæй кæй царди, ууыл
дзурæг сты йæ бирæ фæллойа-
дон хæрзиуджытæ. Æууæнк-джын æмæ дæсны кусæг æвзæрст æрцыд «Продснаб»-ы хицауæй, уымæй дыууæ азы фæстæ йын радтой советон базарады хуыздæр кусæджы («Отличник советской торговли») кадджын ном. 1986 азы та хорзæхгонд æрцыд Адæмты ‘хсæн лымæндзинады орденæй (орден Дружбы народов).
Царды бирæ зындзинæдтæ чи федта, йæхи рагъыл мæгуырдзинад чи бавзæрста, ахæм адæймаг сыхбæстæ-хъæубæстæм дæр æдзæстуарзондзинад никуы равдыс-та, адæм ын аргъ кодтой, йæхæдæг дæр сæм касти иу бинонты цæстæй, сæ хъыгыл сын хъыг кодта, сæ хорздзинæдтыл — цин. Ирон адæммæ та хорздзинад дæр æмæ æвзæрдзинад дæр сæфгæ нæ кæнынц, бæлвырд фæткæвæрдау лæвæрд цæуынц фæлтæрæй-фæлтæрмæ.
2003 азы кæрон Мæрзойты-Зембатты Залихан (Замирæт) æрбынат кодта Алагиры, фæлæ йæ царды ивгъуыд бонтæ зæрдæйæ цух нæ кæнынц.
«Цы æвæджиауы цард кодтам, кæрæ-дзийæн кад кæнгæйæ æмæ нымайгæйæ, æмæ цæмæ æрхаудыстæм, — йæ сагъæссаг хъуыдытæ нывæнды Залихан. —
Ирон адæм фыдæлты æгъдæуттыл сæ къух кæй систой, се ‘взагыл та былыс-чъилтæ кæй райдыдтой, уымæй ницы рамбулдзыстæм. Ахуыры дæр æмæ спорты дæр сгуыхтдзинæдтæ куы æвдисæм, уæд дæр. Нæ рагфыдæлтæ скифтæ æмæ алантæ кæд фылдæр цæугæцард кодтой, ахуырдзинадыл афтæ æнувыд нæ уыдысты, уæддæр сæ алчи йæ бынаты адæймаг уыди ныхасæй æмæ хъуыддагæй. Нæлгоймаг хас-та лæджы ном, сылгоймаг та уыди æцæг хъомылгæнæг. Раджы ма уыди фехъусæн ахæм ардхæрæны ныхæстæ дæр: мæ фыдыстæн, мæнг нæ дзурын, зæгъгæ. Ахæм сомыгæнæгыл уыди баууæндæн. Уымæн æмæ уæд ирон лæг йæ сæрыл худ æрмæст уазалæй бахъахъхъæнынæн нæ дардта, фæлæ, йæ кад бæрзонд кæй уыди, тынгдæр уый тыххæй. Лæджы ныхасы ахадындзинад уыди, мæнæ ныры нотариусы къухæвæрд куыд у, уыйау, — сайæн ын нæй. Уæдæ сылгоймаг та уыди æнæвнæлд, сæттын нæ, фæлæ тæссонд авгау хъуамæ ма бауагътаид йæхиуыл къæм абадын дæр.
Кæй зæгъын æй хъæуы, хистæр-кæстæры ‘хсæн дæр уыди бæлвырд ахастдзинæдтæ. Цалынмæ дæм хистæр йæ къух бадара салам раттынмæ, уæдмæ кæстæр хъуамæ лæууа йæ цуры цырагъау, æфсæрмдзастæй. Æгадыл нымад уыди хистæрæн йæ фæндаг цæхгæрмæ алыг кæнын, йæ разæй цæуын, æнæ хатыр ракургæйæ хистæрты æмбырдмæ бахизын.
Уæдæ абон æнæдзургæ нæй нæлгоймæг-ты æмæ сылгоймæгты ‘хсæн ахастдзинæд-тыл дæр. Нæлгоймагæй хъæуы æфсæрмы кæнын, йæ цуры хи хъахъхъæнын æрмæст дзæгъæл худтæй нæ, фæлæ æнæууылд ныхасæй дæр. Сылгоймаг не ‘хсæнады æдзухдæр ахста æмæ ахсы бæрнон бынат. Уымæн æмæ сæйрагдæр уымæй аразгæ у нæ рæзгæ фæлтæрты хъомылад дæр. Абон, ома «рацарæзты» азты фæстæ, сылгоймаг раст кæй нал æмбары йе ‘ппæт хæстæ æхсæнады мидæг, уыйадыл ныссуйтæ сты рæзгæ фæлтæрты хъомыладон фарстатæ. Бирæтæн сæ сывæллæттæ баззайынц «стыр уынджы» æмбисæхсæвтæм. Нæй сæ бафæрсæг, кæм уыдтæ нырмæ, кæимæ æрвыстай дæ рæстæг, чи сты де ‘мбæлттæ, цы хъуыддагыл хæст сты, зæгъгæ.
Цыбыр ныхасæй, рагфыдæлтау нæ рæзгæ фæлтæртæм, нæ хъæбултæм хæссын хъæуы, рæстæг цы домæнтæ æвæры сæ цуры, уыцы æппæт фарстатæ: зæрдиагæй ахуыр кæнын, цард раст æмбарын, хорз æмæ æвзæр кæрæдзийæ иртасын, ирон адæмы истори зонын æмæ ма бирæ æгъдæуттæ нæ ирон цардыуагæй.
Цæмæй ранымад хъуыддæгтæ нæ къухы тагъддæр бафтой, уый тыххæй та хъæуы арæхдæр фæрсын зондæй мах, абон сæ зæронды кары чи бацыди, уыцы нанаты æмæ бабаты, биноныгæй кæсын хъæуы, ирон фарныл æмæ æгъдæуттыл цы бирæ чингуытæ уагъд цæуы, уыдон. Æхсызгон мын у, Алагиры районы «Ныхас»-ы уæнгтæ, бынæттон цæрджытæ Баскаты Никъалайы разамындæй кæй аразынц хъæугæ мадзæлттæ, цæмæй нæ рæзгæ фæсивæд зоной, куыд цардысты сæ фыдæлтæ æмæ рагфыдæлтæ, цавæр æгъдæуттыл хæст уыдысты, цæмæ тырныдтой сæ хæххон царды зын уавæрты.
Нæ фыдæлтæ сæхи намысджын æмæ фæрнджын уæд хуыдтой, сæ сæр сæрмæ куы хастой, хъæдбыны дæр æмæ æдзæрæг быдыры дæр сæхи дарын куы фæрæзтой, æууæнк æмæ удыхъæды фидардзинадæй æххæст куы уыдысты. Афтæ куы нæ уыдаид, уæд куыд æрхæццæ сты махмæ ахæм дзырдбæстытæ æмæ æмбисæндтæ: «Гæппæй дугъ нæй» (ома æгæр тагъд кæнын цавæрфæнды хъуыддаджы дæр хорз нæу); «Сæгъæй сæныкк гуыры» (дæ сывæллоны зондахасты цы бавæрай, уый дзы райс-дзынæ, куы фæхъомылдæр уа, уæд); «Гæдыйы къах цыбыр у» (гæды ныхас, абон куы нæ уа, уæддæр райсом рахъæр уыдзæн); «Фарн дæм бадзурæд» — «Фæрнæйдзаг у» æмæ афтæ дарддæр.
Ирон адæммæ хъомыладон фарстатæ афтæ фидар æвæрд куы нæ уыдаиккой, уæд раджы фесёфтаиккой сæ зондахасты рæсугъд ратæдзæнтæ, сæ монон культурæ æмæ дунембарынад. Уымæн æмæ бæрцæй иннæ нациты æхсæн нæ уыдысты æмæ абон дæр не сты фылдæр. Гъе уымæ гæсгæ нæ фыдæлтæ сæ наци бахъахъхъæныны гуырæн уыдтой сæ хæрзхъæддзинады æмæ зæрдæйы конды…»
Гъе, ахæм у йæ зондахаст фæллойы ветеран, Адæмты ‘хсæн лымæндзинады орденхæссæг Мæрзойты-Зембатты Залиханён. Йæ сагъæс, йæ мæт у нæ кæстæр фæлтæрты сомбон, æмæ Дунескæнæг ахæм арфæ ракæнæд, уыцы кæстæртæ куыд раздæхой тагъд рæстæджы нæ фыдæлты фарн æмæ намысмæ. Æмæ Залихан куыд фена йæхи цæстæй уыцы заман.

ХÆМЫЦАТЫ Юри,
Уæрæсейы Федерацийы Фысджыты цæдисы уæнг, поэт-уацхæссæг,
Алагир

Комментарии

asReigl2j2go, 08:17, 01 Сен. 2016

<a >nolvadex</a> <a >antabuse online</a>

asol0vci6t, 04:22, 16 Дек. 2016

<a >cheap nolvadex</a> <a >cefadroxil</a> <a >buy cafergot</a>

Eugeneapami, 04:11, 30 Дек. 2016

<a >Prednisone Online</a> <a >buying cialis</a> <a >generic avalide</a> <a >albendazole online</a>

CharlesRoand, 07:21, 05 Янв. 2017

<a >zyloprim 300 mg</a> <a >buy silagra</a> <a >anafranil</a> <a >v-gel</a> <a >citalopram hbr 20 mg</a> <a >cialis</a>

KennethLem, 18:47, 05 Янв. 2017

<a >levaquin online</a> <a >revia</a> <a >buy tadacip</a> <a >viagra</a> <a >price of synthroid</a> <a >buy amoxil without prescription</a>

Aarondeats, 23:49, 05 Янв. 2017

<a >buy avodart</a> <a >cheap vpxl</a> <a >furosemide 40 mg tablet</a> <a >fluoxetine</a>

CharlesRoand, 16:11, 09 Янв. 2017

<a >viagra canada</a> <a >albuterol</a> <a >levitra costs</a> <a >cymbalta generic</a> <a >celebrex</a> <a >mobic</a> <a >buy malegra fxt</a> <a >paxil headache</a> <a >finpecia online</a> <a >buy viagra no prescription</a>

Tracyfut, 07:11, 17 Янв. 2017

wh0cd518470 <a >malegra dxt</a> <a >vasotec</a> <a >additional info</a> <a >doxycycline mono</a> <a >zoloft</a> <a >cefadroxil 500 mg</a> <a >buy synthroid</a> <a >tretinoin cream 0.01</a> <a >where to buy lasix water pill</a> <a >tretinoin cream 0.05</a>

AlfredImase, 01:07, 22 Янв. 2017

wh0cd773270 <a >lipitor 40 mg</a> <a >read this</a> <a >buy yasmin online</a> <a >shuddha guggulu</a> <a >digoxin</a> <a >paxil 60 mg</a> <a >clomid men</a>

MichaelJipsy, 08:16, 08 Мар. 2017

wh0cd508394 <a >buy lipitor</a> <a >Order Doxycycline</a>

BennyHanty, 01:15, 09 Мар. 2017

wh0cd436183 <a >home page</a>

AlfredImase, 18:43, 30 Мар. 2017

wh0cd855658 <a >metformin</a>

MichaelJipsy, 12:40, 05 Апр. 2017

wh0cd60865 <a >cialis tablets</a>

Eugeneapami, 15:28, 05 Апр. 2017

wh0cd357642 <a >Cialis Lowest Cost</a> <a >Prozac Over The Counter</a> <a >where can i buy sildenafil</a>

Eugeneapami, 09:05, 11 Апр. 2017

wh0cd494940 <a >finasteride prescription</a> <a >buy cialis</a> <a >sildenafil citrate 100 mg</a>

Judithfag, 20:27, 29 Апр. 2017

wh0cd315803 <a >buy viagra online with prescription</a>

KennethLem, 21:33, 21 Май 2017

wh0cd926852 <a >CITALOPRAM HBR</a> <a >Prednisone NO RX</a> <a >sildenafil 100mg</a>

AlfredImase, 09:04, 24 Май 2017

wh0cd49283 <a >online doxycycline</a>

AlfredImase, 08:28, 31 Май 2017

wh0cd352810 <a >trazodone</a> <a >Viagra Over The Counter</a>

AlfredImase, 15:24, 08 Июн. 2017

wh0cd49283 <a >finasteride dutasteride</a>

 1 2 >

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: